Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Cayennegierzwaluw
Cayennegierzwaluw | Panyptila cayennensis
Lesser Swallow-tailed Swift | Vencejo tijereta menor | Andorinhão-estofador
De cayennegierzwaluw is een slanke, zwart-witte gierzwaluw met een lange, meestal gesloten staart die als een dunne punt achter de vogel uitsteekt. Zijn nest is een lange, hangende koker van plantenpluis en speeksel, die aan een boomstam, een rotswand of een gebouw wordt gekleefd en aan de onderkant een ingang heeft. Hij vliegt meestal alleen of in paren, vaak hoog boven het bos.
Geluid
Meestal stil. Bij het nest en in de vlucht soms een hoge, dunne, zoemende roep.
Opname: Geoffrey Monchaux — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13 cm, met smalle, licht gebogen vleugels en een lange, diep gevorkte staart die bij het wenden opengaat. Het kleed is zwart, met een witte keel en bovenborst die als een smalle witte halsband over de nek doorlopen, een witte vlek op de achterflanken en een smalle witte rand aan de binnenste armpennen. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De Braziliaanse palmgierzwaluw Tachornis squamata is kleiner en bruiner, met een grijswitte keel en buik en zonder halsband. De kleine andesgierzwaluw Aeronautes montivagus heeft een witte keel en witte flankvlekken, maar geen halsband en een kortere, minder gevorkte staart, en leeft hoger in de bergen. De witkraaggierzwaluw Streptoprocne zonaris is veel groter, met een korte staart.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos, bosranden, open plekken, rivieroevers en dorpen, ook de voetheuvels tot ongeveer 1000 m, plaatselijk hoger. Jaagt in de lucht op vliegende insecten, vaak hoog boven het bladerdak. Het kokervormige nest, vaak tientallen centimeters lang, hangt aan een boomstam, een overhangende rots of een gebouw.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland van de Pacifische kust, het noorden, de Magdalenavallei en het Amazonegebied. In Ecuador in het westelijke en oostelijke laagland en de voetheuvels. In Peru in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Bolivia in het laagland van het noorden. Ontbreekt in het hooggebergte, in de droge kustgebieden en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika tot Venezuela, de Guyana's en Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek de vogels hoog boven bosranden en rivieren, vaak alleen of met twee; de lange, puntige staart en de witte halsband zijn dan de belangrijkste kenmerken. Een nestkoker onder een brug of dakrand wijst soms op een vaste plek.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverspreid en gebruikt ook gebouwen en bruggen als nestplaats.
Wetenschappelijke naam
Panyptila cayennensis | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Hirundo cayennensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Panyptila werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Grieks panu, 'zeer', met ptilon, 'vleugel'. De soortnaam verwijst naar Cayenne in Frans-Guyana, niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.