Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Chapmans gierzwaluw
Chapmans gierzwaluw | Chaetura chapmani
Chapman's Swift | Vencejo de Chapman | Andorinhão-de-chapman
Chapmans gierzwaluw is een vrij grote, egaal donkere Chaetura-gierzwaluw van het laagland ten oosten van de Andes en het noorden van Colombia. De vorm van het Amazonegebied, viridipennis, werd vroeger als aparte soort beschouwd. Vogels uit het zuiden trekken na het broeden deels noordwaarts, maar de verplaatsingen zijn slecht bekend.
Geluid
Droge, kwetterende reeksen en snelle tjiptonen, vergelijkbaar met die van andere Chaetura-soorten, maar weinig beschreven.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13–14 cm, groot voor een Chaetura, met lange vleugels en een korte staart met uitstekende schachtpunten. Bovendelen glanzend zwartachtig, bij viridipennis met een groenige glans op de vleugels; de stuit en bovenstaartdekveren zijn donker grijsbruin en steken weinig af. Onderdelen egaal donker roetbruin, de keel nauwelijks lichter. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De schoorsteengierzwaluw Chaetura pelagica is iets kleiner en bruiner, met een duidelijk lichtere keel, en is alleen van september tot mei aanwezig. Sicks gierzwaluw Chaetura meridionalis is bruiner, met een lichtere keel en een iets lichtere stuit. De grijsstuitgierzwaluw Chaetura cinereiventris en Todds gierzwaluw Chaetura egregia hebben een duidelijk lichte stuit, de kortstaartgierzwaluw Chaetura brachyura een lichte stuit en onderstaart.
Leefgebied
Boven vochtig laaglandbos, várzea, rivieren, savannen met bosjes en open plekken, meestal onder 1000 m. Jaagt op vliegende insecten, vaak hoog en in gemengde groepen. Het nest wordt in holle bomen of soortgelijke holten gebouwd, zoals bij verwante soorten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Caribische laagland en de Magdalenavallei en ten oosten van de Andes in het laagland. In Ecuador schaars in het oostelijke laagland. In Peru in het oostelijke laagland, waar vermoedelijk vooral vogels van buiten de broedtijd verblijven. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten, waar hij ook broedt. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Panama, Venezuela, de Guyana's, op Trinidad en in Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bekijk groepen gierzwaluwen boven rivieren en bosranden in het laagland; deze soort valt op als de grootste en meest egaal donkere Chaetura in de groep. Een vergelijking met de schoorsteengierzwaluw is alleen tussen september en mei nodig.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied, maar de aantallen en trekbewegingen zijn slecht bekend.
Wetenschappelijke naam
Chaetura chapmani | Hellmayr, 1907
Hellmayr beschreef de soort in 1907 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Chaetura werd in 1826 ingevoerd door Stephens. De geslachtsnaam komt van Grieks khaitē, 'lang haar, borstel', en oura, 'staart', naar de stekelige uiteinden van de staartveren. De soortnaam chapmani eert Frank Michler Chapman (1864–1945), Amerikaans ornitholoog van het American Museum of Natural History, die ook over de vogels van Trinidad schreef. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Caparo, Trinidad.