Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Sicks gierzwaluw
Sicks gierzwaluw | Chaetura meridionalis
Sick's Swift | Vencejo de Sick | Andorinhão-do-temporal
Sicks gierzwaluw is een vrij grote, donkere gierzwaluw van het geslacht Chaetura, die in het zuiden van Zuid-Amerika broedt en in de zuidelijke winter naar het noorden trekt. In het gidsgebied is hij een wintergast en doortrekker, die vaak samen met andere gierzwaluwen hoog boven het laaglandbos en de rivieren jaagt. De soort werd vroeger als ondersoort van Andrés gierzwaluw beschouwd en is genoemd naar de ornitholoog Helmut Sick, die de vogels van Brazilië beschreef.
Geluid
Een droog, snel gekwetter van korte tsjip-tonen in de vlucht, vaak door meerdere vogels tegelijk. Lijkt op de roep van andere Chaetura-soorten.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13–14 cm, met lange, smalle vleugels en een korte, rechte staart waarvan de schachten als stekels uitsteken. De bovendelen zijn donker roetbruin, met een iets lichtere, grijsbruine stuit en bovenstaartdekveren die weinig afsteken. De keel is lichter grijs en gaat geleidelijk over in de donkergrijze borst en buik. De onderstaartdekveren zijn donker. De seksen zijn gelijk en jonge vogels lijken op de volwassen vogels.
Verwarringssoorten
De schoorsteengierzwaluw Chaetura pelagica, een wintergast uit Noord-Amerika, lijkt er sterk op en is in het veld vaak niet met zekerheid te onderscheiden; ze is gemiddeld iets kleiner en is in het gidsgebied vooral van oktober tot april aanwezig. Chapmans gierzwaluw Chaetura chapmani is egaler zwartachtig, met een nauwelijks lichtere stuit en een donkerder keel. Andrés gierzwaluw Chaetura andrei heeft een lichtere, asgrijze stuit en staart. De kortstaartgierzwaluw Chaetura brachyura is kleiner, met een duidelijk lichte stuit, een zeer korte staart en verbrede binnenste armpennen.
Leefgebied
Jaagt in de lucht boven vochtig laaglandbos, rivieren, bosranden, open terrein en dorpen; in het gidsgebied vooral in het laagland en de voetheuvels. Vangt kleine vliegende insecten, vaak in gemengde groepen met andere gierzwaluwen. Broedt buiten het gidsgebied in holle bomen, schoorstenen en gebouwen, met een nest van twijgjes dat met speeksel aan de wand wordt gekleefd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied een wintergast uit het zuiden, die de zuidelijke winter in het Amazonegebied van Bolivia, Peru, Ecuador en het zuiden van Colombia doorbrengt; in Bolivia ook als doortrekker. De precieze verspreiding in de winter is weinig bekend, omdat de soort in het veld nauwelijks van verwante soorten te onderscheiden is. Broedt mogelijk ook in het zuidoosten van Bolivia. Ontbreekt in het hooggebergte, aan de westkust en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied broedend in het zuiden van Brazilië, Paraguay en het noorden van Argentinië; trekt naar het noorden tot Venezuela.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de zuidelijke winter (ongeveer mei–september) naar groepen gierzwaluwen boven rivieren en bosranden in het Amazonelaagland. Let op een vrij grote Chaetura met een lichte keel en weinig contrast op de stuit; goede foto's van de vliegende vogel helpen bij de determinatie.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverspreid en gebruikt in het broedgebied ook gebouwen en schoorstenen als nestplaats.
Wetenschappelijke naam
Chaetura meridionalis | Hellmayr, 1907
Hellmayr beschreef de soort in 1907 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Chaetura werd in 1826 ingevoerd door Stephens. De geslachtsnaam komt van Grieks khaitē, 'lang haar, borstel', en oura, 'staart', naar de stekelige uiteinden van de staartveren. De soortnaam meridionalis is Latijn voor 'zuidelijk', naar het zuidelijke verspreidingsgebied. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Santiago del Estero, Argentinië.