Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Kortstaartgierzwaluw
Kortstaartgierzwaluw | Chaetura brachyura
Short-tailed Swift | Vencejo colicorto | Andorinhão-de-rabo-curto
De kortstaartgierzwaluw is een gedrongen, zwartachtige gierzwaluw met een lichte achterkant en een staart die zo kort is dat de vogel in de vlucht staartloos lijkt. Door de verbrede binnenste armpennen hebben de vleugels een peddelvormige omtrek. Hij is een van de meest verbreide gierzwaluwen van het laagland, zowel ten oosten van de Andes als in het droge westen van Ecuador en Peru.
Geluid
Een snel, zoemend gekwetter en hoge, droge tjirpjes, vaak door groepjes in de vlucht herhaald.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, met een korte, brede romp, vleugels die bij de basis smal en in het midden verbreed zijn, en een zeer korte staart. Lichaam en vleugels zijn roetzwart. Stuit, bovenstaartdekveren, staart en onderstaartdekveren zijn licht grijsbruin en steken duidelijk af. De keel is iets lichter grijs. De seksen zijn gelijk en jonge vogels lijken op de volwassen vogels.
Verwarringssoorten
De grijsstuitgierzwaluw Chaetura cinereiventris heeft een langere staart, een grijze stuit en vleugels zonder verbrede armpennen, en leeft meer in de voetheuvels. De witbandgierzwaluw Chaetura spinicaudus is slanker, met een smalle, witachtige band over de stuit en een langere, donkere staart. Todds gierzwaluw Chaetura egregia heeft een witachtige stuit, maar een langere staart en donkere onderstaartdekveren. Sicks gierzwaluw Chaetura meridionalis en de schoorsteengierzwaluw Chaetura pelagica zijn groter, met een langere staart en weinig contrast op de stuit.
Leefgebied
Jaagt in de lucht boven bosranden, rivieren, open plekken, akkers, droog bos, dorpen en steden in het laagland, meestal onder ongeveer 1000 m, soms hoger. Vangt kleine vliegende insecten, vaak in groepjes en samen met andere gierzwaluwen en zwaluwen. Nestelt in holle bomen, putten, schoorstenen en gebouwen, met een nest van twijgjes dat met speeksel aan de wand wordt gekleefd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland van het noorden, de Magdalenavallei, de Llanos en het Amazonegebied. In Ecuador in het oostelijke laagland en in het droge zuidwesten. In Peru in het oostelijke laagland en in het droge noordwesten (Tumbes en Piura). In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten. Ontbreekt in het hooggebergte en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het oosten van Panama via Venezuela en de Guyana's tot het Amazonegebied van Brazilië, en op Trinidad en Tobago.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk boven rivieren, bosranden en dorpen in het laagland, vooral in de ochtend en bij naderend onweer, wanneer groepjes laag rondvliegen. Let op het silhouet: een zeer korte staart, een lichte achterkant en vleugels die in het midden breder zijn.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverspreid en profiteert plaatselijk van gebouwen en open, door mensen gevormd landschap.
Wetenschappelijke naam
Chaetura brachyura | (Jardine, 1846)
Jardine beschreef de soort in 1846 als Acanthylis brachyura; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chaetura werd in 1826 ingevoerd door Stephens. De geslachtsnaam komt van Grieks khaitē, 'lang haar, borstel', en oura, 'staart', naar de stekelige uiteinden van de staartveren. De soortnaam brachyura komt van Grieks brakhus, 'kort', en oura, 'staart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tobago.