Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Geelkaptroepiaal
Geelkaptroepiaal | Chrysomus icterocephalus
Yellow-hooded Blackbird | Turpial cabeciamarillo | Iratauá-pequeno
De geelkaptroepiaal is een kleine troepiaal van moerassen en natte graslanden in het noorden van Zuid-Amerika. Het mannetje is zwart met een heldergele kap, het vrouwtje olijfbruin met een gele keel. In het gidsgebied leeft hij vooral in Colombia, tot op de hoogvlakte van Bogotá.
Geluid
De zang is een kort, krassend gekwetter dat eindigt in een zoemende, gerekte toon, zoiets als tsjuk-tsjuk-dzjiiieh. Roepen zijn een kort tsjek.
Opname: Bernard BOUSQUET — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16–18 cm, met een spitse, zwarte snavel; het vrouwtje is kleiner. Het mannetje is glanzend zwart met een heldergele kop, keel en bovenborst; de teugels en een smalle streep rond de snavelbasis zijn zwart. Het vrouwtje is olijfbruin, op de bovendelen fijn gestreept, met een gele wenkbrauwstreep, keel en bovenborst, die naar de buik overgaan in olijfbruin. Jonge mannetjes lijken eerst op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De wielewaaltroepiaal Gymnomystax mexicanus is veel groter, met ook gele onderdelen en een gele schouder. De geelkoptroepiaal Xanthocephalus xanthocephalus, een uiterst zeldzame dwaalgast, is groter en heeft een witte vleugelvlek. De roodkoptroepiaal Amblyramphus holosericeus heeft een rode kop en leeft alleen in Bolivia. Het vrouwtje lijkt op dat van de bruinkaptroepiaal Chrysomus ruficapillus, die in het gidsgebied alleen in Bolivia voorkomt.
Leefgebied
Moerassen met lisdodde en riet, natte weiden, slootkanten, rijstvelden en riviereilanden met hoge grassen, in het laagland en op de hoogvlakte van Bogotá tot ongeveer 2600 m. Broedt in kolonies in moerasvegetatie en vormt buiten de broedtijd grote groepen, vaak samen met andere troepialen. Eet zaden en insecten. Het nest is een kom tussen moerasplanten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland van het Caribisch gebied, in de dalen van de Magdalena en de Cauca, in de llanos, langs de Amazone bij Leticia en op de hoogvlakte van Bogotá. In Ecuador zeldzaam en plaatselijk in het noordoosten. In Peru in het noordoosten, langs de Amazone en de benedenloop van de Napo en de Marañón in Loreto. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's, Trinidad en het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de wetlands rond Bogotá of langs moerassen in de Colombiaanse llanos in lisdoddevelden; mannetjes zingen vanaf de stengels. Bij Iquitos op riviereilanden met hoog gras.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort profiteert van rijstbouw en natte weiden; de vogels op de hoogvlakte van Bogotá zijn afhankelijk van de resterende moerassen, die sterk zijn ingekrompen.
Wetenschappelijke naam
Chrysomus icterocephalus | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als O[riolus] icterocephalus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chrysomus werd in 1837 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam is een transcriptie van Grieks khrusōma, 'gedreven goud' of 'iets van goud'. De soortnaam komt van Grieks ikteros, 'geelzucht' of 'geel', en kephalē, 'kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.