Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Geelkoptroepiaal
Geelkoptroepiaal | Xanthocephalus xanthocephalus
Yellow-headed Blackbird | Tordo cabeza amarilla | Pássaro-preto-de-cabeça-amarela
De geelkoptroepiaal is een forse troepiaal van rietmoerassen in het westen van Noord-Amerika. Het mannetje is zwart met een gele kop en borst en een witte vleugelvlek. De soort overwintert in het zuiden van de Verenigde Staten en in Mexico; in het gidsgebied is hij een uitzonderlijke dwaalgast, met enkele meldingen uit het noorden van Colombia.
Geluid
De roep is een laag, droog tsjek of klak. De zang van het mannetje is een raspend, krakend geluid, dat aan een roestig scharnier doet denken, voorafgegaan door enkele korte tonen.
Opname: Richard E. Webster — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
21–26 cm; het mannetje is duidelijk groter dan het vrouwtje. Het mannetje is glanzend zwart, met een helder gele kop, hals en borst, een zwart masker rond oog en snavelbasis en een grote witte vlek op de handdekveren, die vooral in de vlucht te zien is. Het vrouwtje is kleiner en bruinzwart, met een doffer geel gezicht, keel en borst, een lichte wenkbrauw en witte strepen op de onderborst; ze mist de witte vleugelvlek. Jonge mannetjes lijken op het vrouwtje, maar zijn groter en geler. De snavel is spits en zwart.
Verwarringssoorten
De geelkaptroepiaal Chrysomus icterocephalus uit de moerassen van het noorden van Colombia is veel kleiner; het mannetje heeft een gele kap maar een zwarte borst en geen witte vleugelvlek, het vrouwtje is olijfbruin met een gele keel en wenkbrauw. De wielewaaltroepiaal Gymnomystax mexicanus is groter, met een gele kop en gele onderdelen, een zwarte rug en een zwarte vlek rond het oog.
Leefgebied
Broedt in rietmoerassen en lisdoddevelden in het binnenland van Noord-Amerika. In de winter in groepen, vaak met andere troepialen, op akkers, weiden, stoppelvelden en bij veebedrijven. Eet in de winter vooral zaden en graan, in het broedseizoen ook insecten. Het nest is een geweven kom tussen rietstengels boven het water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied alleen enkele meldingen als dwaalgast uit het noorden van Colombia, vooral in het laagland van het Caribisch gebied. Geen gegevens uit Ecuador, Peru, Bolivia of van de Galápagos. Broedt in het westen en midden van Canada en de Verenigde Staten; overwintert in het zuidwesten van de Verenigde Staten en in Mexico.
Hoe en wanneer kijken
Kijk in groepen troepialen en glanskoevogels op akkers, in rijstvelden en bij moerassen in het noorden van Colombia, vooral in de noordelijke winter. Leg een waarneming vast met foto's.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Een talrijke soort van Noord-Amerika, die in het gidsgebied alleen uitzonderlijk als dwaalgast verschijnt.
Wetenschappelijke naam
Xanthocephalus xanthocephalus | (Bonaparte, 1826)
Bonaparte beschreef de soort in 1826 als Icterus xanthocephalus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Xanthocephalus werd in 1850 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam komt van Grieks xanthos, 'geel', en kephalē, 'kop': geelkop. De soortnaam is gelijk aan de geslachtsnaam: Grieks voor 'geelkop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Fullerton, Nebraska, Verenigde Staten.