Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Gestreepte xenops
Gestreepte xenops | Xenops rutilans
Streaked Xenops | Picolezna rayado | Bico-virado-carijó
De gestreepte xenops is de meest verbreide xenops van de Andes. Hij klautert hangend en draaiend langs dunne takken, lianen en dode twijgen en pikt met zijn opgewipte snavel insecten uit het hout. Hij is een vast lid van gemengde groepen in bergbos en komt ook in droog bos ten westen van de Andes voor.
Geluid
De zang is een korte reeks van vier tot acht hoge, dunne tonen, eerst iets stijgend en dan dalend, tsie-tsie-tsie-tsie. De roep is een scherp, hoog tsiet.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12 cm, klein, met een korte, wigvormige snavel met duidelijk opgewipte ondersnavel. Kop en mantel zijn bruin met lichte strepen; de stuit en de staart zijn roodbruin, de staart met wat zwart op de binnenste pennen. Een geelbruine wenkbrauwstreep en een witte streep onder het oog over de wang. De onderdelen zijn olijfbruin met duidelijke, lichte strepen op keel, borst en flanken. In vlucht een kaneelkleurige band over de vleugel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De streepstaartxenops Xenops tenuirostris heeft een dunnere, minder opgewipte snavel en meer zwart in de staart en leeft in het Amazonelaagland. De amazonische effen xenops Xenops genibarbis heeft ongestreepte bovendelen. De roodstaartxenops Microxenops milleri heeft een rechte snavel en geen witte wangstreep. De wigsnavelmuisspecht Glyphorynchus spirurus klimt langs stammen en is niet gestreept.
Leefgebied
Vochtig bergbos, nevelwoud, bosranden en oud secundair bos op beide flanken van de Andes, meestal tussen 600 en 2000 m, plaatselijk tot 2500 m; ten westen van de Andes ook in droog en halfbladverliezend bos tot in het laagland. Zoekt in de midden- en bovenetage langs dunne takken, lianen en dode twijgen naar insecten en larven. Het nest ligt in een holte in dood hout, vaak zelf uitgehakt.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in de drie Andesketens, de Sierra de Perijá en de Sierra Nevada de Santa Marta. Ecuador: op beide flanken van de Andes, in het westen ook in droog bos in het laagland. Peru: op de oostflank van de Andes en in het droge noordwesten; plaatselijk in het Amazonelaagland. Bolivia: in de Yungas en de voetheuvels, en in bos in het oostelijke laagland. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Costa Rica tot Venezuela, Trinidad, de Guyana's, Brazilië, Paraguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Volg gemengde groepen in bergbos, bijvoorbeeld langs bosranden en wegen; de xenops hangt vaak aan dunne, dode takjes. De reeks dunne tonen klinkt ook uit het bladerdak.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en verdraagt bosranden en secundair bos.
Wetenschappelijke naam
Xenops rutilans | Temminck, 1821
Temminck beschreef de soort in 1821 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Xenops werd in 1811 ingevoerd door Illiger. De geslachtsnaam komt van Grieks xenos, 'vreemd, ongewoon', en ōps, 'gezicht'. De oorspronkelijke beschrijving legt de nadruk op de snavel, met een rechte bovenrand en een opgewipte onderrand. De soortnaam komt van Latijn rutilans, 'roodachtig glanzend'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.