Alle soorten › Nieuwewereldgieren › Nieuwewereldgieren › Grote geelkopgier
Grote geelkopgier | Cathartes melambrotus
Greater Yellow-headed Vulture | Aura selvática | Urubu-da-mata
De grote geelkopgier is de gier van het Amazonebos. Hij zweeft laag boven het bladerdak en vindt met zijn reukvermogen kadavers die onder de bomen liggen; zo wijst hij vaak de weg voor koningsgieren en zwarte gieren. Hij werd pas in 1964 als aparte soort beschreven.
Geluid
Stil.
Opname: Cameron Rutt — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
64–75 cm, met lange, brede vleugels en een vrij lange, afgeronde staart. Het kleed is diepzwart met een groen- of paarsachtige glans. De kale kop is diepgeel, met oranje of roodachtige tinten op voorhoofd en nek. Van onderen zijn de slagpennen zilvergrijs, maar de binnenste handpennen zijn donkerder en vormen een donkere band. Van boven zijn alleen de schachten van de buitenste handpennen witachtig, zonder duidelijke lichte vlek. Jonge vogels hebben een donkerdere, grijsachtige kop. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De kleine geelkopgier Cathartes burrovianus is kleiner en slanker, doffer bruinzwart, met een kortere staart, een lichte vlek op de bovenkant van de handpennen en geen donkere band onder de binnenste handpennen; hij leeft in open, natte gebieden. De kalkoengier Cathartes aura heeft als volwassene een rode kop en is bruiner. De zwarte gier Coragyps atratus heeft een grijze kop, een korte staart en witte vleugelpunten.
Leefgebied
Ongestoord vochtig laaglandbos van het Amazonegebied, zowel terra firme als várzea, en de randen daarvan; ook boven rivieren en open plekken in het bos. Meestal onder 500 m, plaatselijk tot ongeveer 1000 m. Zweeft laag over het bladerdak en rust op hoge kale bomen. Eet kadavers. Over de broedbiologie is weinig bekend; vermoedelijk broedt hij in boomholten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het oosten, in het Amazonegebied en het zuiden van de Orinoco-regio. In Ecuador in het Amazonelaagland. In Peru in het hele Amazonelaagland ten oosten van de Andes. In Bolivia in het laagland van het noorden en midden. Niet op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en het Amazonegebied van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk vanaf een uitkijktoren of rivieroever over het bos in het Amazonelaagland, bijvoorbeeld in Yasuní in Ecuador of Tambopata in Peru, en vergelijk elke laag zwevende gier met de kalkoengier.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is gebonden aan grote aaneengesloten bossen en neemt plaatselijk af door ontbossing.
Wetenschappelijke naam
Cathartes melambrotus | Wetmore, 1964
Wetmore beschreef de soort in 1964 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cathartes werd in 1811 ingevoerd door Illiger. De geslachtsnaam komt van Grieks kathartēs, 'reiniger', naar de rol van deze gieren als opruimers van kadavers. De soortnaam komt van Grieks melam- (van melas), 'zwart', naar het donkere verenkleed, en brotos, volgens Jobling 'van de doden'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Kartabo, Guyana.