Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Helmbuidelspreeuw
Helmbuidelspreeuw | Cacicus oseryi
Casqued Cacique | Cacique de casco | Japu-de-capacete
De helmbuidelspreeuw is een grote, roodbruine en olijfgele icteride van het westelijke Amazonegebied, met een opvallend verbreed, plat voorhoofdsschild aan de bleke snavel. Hij werd lang als oropendola beschouwd en in een eigen geslacht geplaatst. Hij leeft in groepen in het bladerdak en broedt in kleine kolonies van hangende nestbuidels.
Geluid
Een gevarieerd repertoire van vloeiende, borrelende fluittonen en nasale, kwakende geluiden, in de kolonie vaak lang volgehouden. Daarnaast een scherp tsjak als contactroep.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
29–35 cm; het mannetje is groter dan het vrouwtje. De snavel is bleek geelgroen tot ivoorkleurig, met aan de basis een breed, gezwollen schild dat tot op het voorhoofd doorloopt. Het oog is lichtblauw. Kop, hals en borst zijn olijfgeel, rug, vleugels, stuit en buik kastanjebruin. De staart is geel met donker olijfkleurige middelste pennen. Het vrouwtje is kleiner en doffer. De seksen zijn verder gelijk.
Verwarringssoorten
De roestrugoropendola Psarocolius angustifrons is groter, met een donkere snavel zonder breed schild en een donker oog. De groene oropendola Psarocolius viridis is groener, met een groenige snavel met een rode punt. De kuiforopendola Psarocolius decumanus is zwart met een ivoorkleurige snavel. De geelstuitbuidelspreeuw Cacicus cela is zwart met geel en kleiner.
Leefgebied
Hoog regenwoud op terra firme en in mindere mate várzeabos in het laagland, meestal onder 600 m, plaatselijk tot in de voetheuvels. Leeft in groepjes in het bladerdak en eet vruchten, insecten en nectar. Broedt in kleine kolonies van hangende nestbuidels in een hoge boom, vaak aan een open plek of bosrand.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia alleen in het uiterste zuiden, met weinig gegevens. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazone-laagland over het grootste deel van het land. In Bolivia in het uiterste noordwesten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied alleen in het westen van het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let in het oostelijke laagland op groepjes roodbruine vogels in het bladerdak die zich verraden door hun borrelende roepen; een uitkijktoren of hoge oever geeft zicht op de kop en het snavelschild.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Een soort van ongerept laaglandbos, plaatselijk schaars; ontbossing in het westelijke Amazonegebied is de belangrijkste bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Cacicus oseryi | Deville, 1849 (GBIF: Psarocolius oseryi)
Deville beschreef de soort in 1849 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cacicus werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. De geslachtsnaam komt van Spaans cacique, 'opperhoofd', een woord uit het Taíno van het Caribisch gebied. De soortnaam eert Alexandre Victor Eugène, burggraaf Hulot d'Osery (1818–1846), Frans ontdekkingsreiziger, die van 1843 tot 1846 in tropisch Amerika verzamelde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pebas, Loreto, Peru.