Alle soorten › Eendachtigen › Hoenderkoeten › Hoornhoenderkoet
Hoornhoenderkoet | Anhima cornuta
Horned Screamer | Gritador unicornio | Anhuma
De hoornhoenderkoet is een grote, zwartachtige, ganzachtige vogel van moerassen en meeroevers in het laagland ten oosten van de Andes. Op het voorhoofd draagt hij een lange, dunne, naar voren gebogen ‘hoorn’, die uniek is onder de vogels. Paren zitten vaak hoog in een boom of op drijvende vegetatie en laten over grote afstand hun luide roepen horen.
Geluid
Zeer luide, galmende, toeterende roepen in korte reeksen, vaak door het paar in duet, ook in de vlucht. Daarnaast diepe, doffe, rommelende tonen. Is van ver te horen.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
84–94 cm, zwaar gebouwd, met een kleine kop, een korte, kippachtige snavel en lange, dikke poten. Op het voorhoofd staat een lange, dunne, witachtige hoorn van tot ongeveer 15 cm. Kop, hals en bovendelen zijn zwartachtig met een groene glans; kruin en hals zijn wit geschubd. De buik is wit. Op elke vleugelboeg zitten twee scherpe sporen. In de vlucht valt een witte vlek op de bovenvleugel op, en de vleugels zijn breed en rond. De poten zijn grijs. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De kuifhoenderkoet Chauna torquata is grijs, zonder hoorn, met een witte en een zwarte halsring en roze tot rode poten; hij overlapt alleen in het laagland van Bolivia en het uiterste zuidoosten van Peru. De witwanghoenderkoet Chauna chavaria heeft witte wangen en keel, geen hoorn en leeft alleen ten westen van de Andes in het noorden van Colombia.
Leefgebied
Moerassen, de oevers van hoefijzermeren en trage rivieren met drijvende vegetatie, overstroomde graslanden en open plekken in várzea in het laagland, meestal onder 500 m. Graast op het land en in ondiep water op bladeren en scheuten van waterplanten. Rust vaak hoog in kale bomen bij het water. Het nest is een grote hoop plantenmateriaal in ondiep water of in dichte moerasbegroeiing.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten oosten van de Andes, in de Llanos en het Amazonegebied. In Ecuador in het Amazonelaagland. In Peru in het Amazonelaagland. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten, ook in de savannen van de Beni. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en een groot deel van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs de oevers van cocha's en trage rivieren tijdens een boottocht, bijvoorbeeld rond Manu en Tambopata in Peru of in de Llanos van Colombia. De vogels zitten vaak open op een boomtop of op drijvende vegetatie en roepen vooral 's ochtends.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverbreid in het Amazone- en Orinocolaagland; plaatselijk bejaagd en verdwenen waar moerassen zijn drooggelegd.
Wetenschappelijke naam
Anhima cornuta | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Palamedea cornuta; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Anhima werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam komt van de naam voor deze vogel in het Tupi, een inheemse taal van Brazilië. Georg Marcgrave gebruikte Anhima al in 1648. De soortnaam cornuta is Latijn voor 'gehoornd', naar het hoornachtige uitsteeksel op de kop. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.