Alle soorten › Eendachtigen › Hoenderkoeten › Witwanghoenderkoet
Witwanghoenderkoet | Chauna chavaria
Northern Screamer | Chavarría | Tachã-do-norte
De witwanghoenderkoet is een grote, donkergrijze, ganzachtige vogel met een opvallend wit gezicht, die alleen in de moerassen en ciénagas van het noorden van Colombia en het noordwesten van Venezuela leeft. In het gidsgebied komt hij dus alleen in Colombia voor. Paren roepen luid in duet en zweven soms hoog boven de moerassen.
Geluid
Een zeer luid, trompetterend, tweelettergrepig tsja-ha, vaak door het paar in duet, ook in de vlucht. Daarnaast lagere, rommelende tonen. Is over grote afstand te horen.
Opname: Oswaldo Cortes — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
76–91 cm, zwaar gebouwd, met een kleine kop, een korte, kippachtige snavel en lange, dikke poten. Wangen en keel zijn wit, de kruin is grijs met een korte, zwartachtige kuif achter op de kop. De hals is zwart en vormt een brede kraag tussen de witte kop en de leigrijze romp. Rond het oog ligt naakte rode huid, en de poten zijn oranjerood. Op elke vleugelboeg zitten twee scherpe sporen. In de vlucht zijn de vleugels breed en rond, met witte ondervleugeldekveren. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De hoornhoenderkoet Anhima cornuta is zwartachtig met een witte buik en een lange hoorn op het voorhoofd, mist het witte gezicht en leeft ten oosten van de Andes. De kuifhoenderkoet Chauna torquata is grijzer, met een grijze kop en een smalle witte en zwarte halsring, en komt in het gidsgebied alleen in Bolivia en het zuidoosten van Peru voor.
Leefgebied
Moerassen, ciénagas, de oevers van ondiepe lagunes en trage rivieren met drijvende vegetatie, en overstroomde weiden in het laagland, meestal onder 300 m. Graast op het land en in ondiep water op bladeren en scheuten van waterplanten. Rust vaak in bomen of struiken bij het water. Het nest is een grote hoop plantenmateriaal in ondiep water of in dichte moerasbegroeiing.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Caribische laagland van het noorden, vooral in de ciénagas van de benedenloop van de Magdalena, de Cauca en de Sinú, en in het Catatumbogebied. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied alleen in het bekken van het Maracaibomeer in het noordwesten van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de ciénagas van het Magdalena-laagland, bijvoorbeeld in de omgeving van Mompox, langs de oevers en in natte weiden. De vogels zitten vaak open in een boom of lopen grazend aan de waterkant; ze roepen vooral 's ochtends.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd, maar met een klein verspreidingsgebied. Het droogleggen van moerassen voor veeteelt en landbouw en plaatselijke jacht hebben de stand op veel plaatsen verkleind.
Wetenschappelijke naam
Chauna chavaria | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Parra Chavaria; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chauna werd in 1811 ingevoerd door Illiger. De geslachtsnaam komt van Grieks khaunos, 'sponzig, poreus', naar de luchtholten onder de huid. Illiger (1811) koos de naam naar het knisperen van de huid bij aanraking. De soortnaam gaat terug op Chavaria, de naam die Jacquin in 1763 optekende als Spaanse en inheemse naam voor deze hoenderkoet bij Cartagena (Colombia). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Río Sinú, ten zuiden van Cartagena, Colombia.