Alle soorten › Eendachtigen › Hoenderkoeten › Kuifhoenderkoet
Kuifhoenderkoet | Chauna torquata
Southern Screamer | Chajá | Tachã
De kuifhoenderkoet is een grote, grijze, ganzachtige vogel van de natte savannen van het zuidelijke Zuid-Amerika. In het gidsgebied komt hij alleen in het laagland van Bolivia en het uiterste zuidoosten van Peru voor. Paren verraden zich over grote afstand met hun luide, trompetterende duet, en de vogels zweven vaak hoog in de lucht als een roofvogel.
Geluid
Een zeer luid, trompetterend tsja-ha of tsja-ja, vaak door het paar in duet, ook in de vlucht en 's nachts; de Spaanse naam chajá is ervan afgeleid. Is over kilometers te horen.
Opname: Bobby Wilcox — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
83–95 cm, zwaar gebouwd, met een kleine kop, een korte, kippachtige snavel en lange, dikke poten. Het verenkleed is grijs, donkerder op de rug en vleugels. Achter op de kop zit een korte kuif. Rond de hals loopt een smalle witte kraag met daaronder een bredere zwarte band. Rond het oog ligt naakte rode huid, en de poten zijn roze tot rood. Op elke vleugelboeg zitten twee scherpe sporen. In de vlucht zijn de vleugels breed en rond, met witte ondervleugeldekveren. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De hoornhoenderkoet Anhima cornuta is zwartachtig met een witte buik, heeft een lange, dunne ‘hoorn’ op het voorhoofd en mist de witte en zwarte halsring; hij leeft meer in moerassen in bosgebied. Ganzen komen in dit deel van het gidsgebied niet voor.
Leefgebied
Natte savannen, overstroomde graslanden, moerassen en de oevers van ondiepe meren en lagunes in het laagland, ook vochtige weiden. Graast op het land en in ondiep water op bladeren, scheuten en zaden van waterplanten en grassen. Rust en roept vaak vanaf een boom, struik of hoge oever. Het nest is een grote hoop plantenmateriaal in ondiep water of in dichte moerasbegroeiing.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten, vooral in de savannen van de Beni en in Santa Cruz. In Peru zeldzaam en plaatselijk in het uiterste zuidoosten, bij de grens met Bolivia. Niet in Colombia en Ecuador. Buiten het gidsgebied in Paraguay, het zuiden van Brazilië, Uruguay en het noorden en midden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In de natte savannen van de Beni is hij vaak vanaf de weg of vanaf een boot te zien, grazend in paren of groepen bij het water. Het luide duet maakt hem al van ver opvallend.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen in een groot deel van het verspreidingsgebied; de soort verdraagt veeteelt goed, maar het droogleggen van wetlands vermindert plaatselijk het leefgebied.
Wetenschappelijke naam
Chauna torquata | (Oken, 1816)
Oken beschreef de soort in 1816 als Chaja torquata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chauna werd in 1811 ingevoerd door Illiger. De geslachtsnaam komt van Grieks khaunos, 'sponzig, poreus', naar de luchtholten onder de huid. Illiger (1811) koos de naam naar het knisperen van de huid bij aanraking. De soortnaam torquata is Latijn voor 'met een halsband', naar de zwarte ring om de hals. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay, Río de la Plata-gebied.