Koningsstern | Thalasseus maximus

Geluid

Een luid, rollend kreeet of kirrip, lager dan bij kleinere sterns; groepen op rustplaatsen maken een voortdurend gekrijs.

Herkenning

45–50 cm, een grote, slanke stern met een dikke, rechte, oranje tot oranjerode snavel, lange, smalle vleugels en een matig gevorkte staart. In broedkleed, vooral februari–juni, is de kruin geheel zwart met een korte, rafelige kuif. Buiten de broedtijd, het kleed waarin de meeste vogels in het gidsgebied te zien zijn, is het voorhoofd wit en blijft een zwarte, rafelige achterkruin over die het oog meestal niet omsluit. De bovendelen zijn lichtgrijs, de onderdelen wit. Van onderen zijn de vleugels wit met een donkergrijze achterrand aan de buitenste handpennen. De poten zijn zwart. Jonge vogels hebben een geligere snavel, donkere vlekjes op mantel en vleugeldekveren en een donkere staartpunt. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De sierlijke stern Thalasseus elegans is kleiner en slanker, met een langere, dunnere, licht gebogen snavel die naar de punt toe geler wordt, en een langere kuif; in winterkleed loopt het zwart van de achterkruin door tot om het oog. De reuzenstern Hydroprogne caspia is groter en zwaarder, met een dikke, bloedrode snavel met donkere punt en van onderen zwartachtige handpennen. De grote stern Thalasseus sandvicensis is kleiner, met een slanke, zwarte snavel met gele punt. De lachstern Gelochelidon nilotica heeft een korte, dikke, zwarte snavel en geen kuif.

Leefgebied

Zandstranden, riviermondingen, lagunes, havens en mangrovekusten; foerageert vooral boven ondiep zeewater dicht onder de kust. Duikt van enkele meters hoogte naar vis en vangt daarnaast garnalen en inktvisjes. Rust in groepen op zandbanken en stranden, vaak samen met meeuwen en andere sterns. Broedt in dichte kolonies op lage, onbegroeide eilanden; voor zover bekend niet in het gidsgebied.

Verspreiding en trek

In Colombia langs de Caraïbische kust en de Stille Oceaan, vrij algemeen. In Ecuador langs de hele kust, onder meer in de Golf van Guayaquil; op de Galápagos een zeldzame gast. In Peru langs de kust, in het noorden algemeen en naar het zuiden schaarser. Ontbreekt in Bolivia. Broedt aan de kusten van het zuidoosten van de Verenigde Staten, Mexico en het Caraïbisch gebied en, in een aparte populatie, in Uruguay en Argentinië; buiten de broedtijd langs de Atlantische en Pacifische kusten tot in Zuid-Amerika.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Op stranden en zandbanken bij riviermondingen, zoals in de Golf van Guayaquil en langs de kust van Noord-Peru, rusten koningssterns vaak tussen andere sterns, meeuwen en pelikanen; daar kun je snavelvorm en kopkleur van naast elkaar staande vogels direct vergelijken. Onvolwassen vogels blijven ook in de noordelijke zomer.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd in de huidige omgrenzing van de soort; als geheel wijdverbreid en talrijk. Kolonies zijn gevoelig voor verstoring en voor het verlies van broedeilanden door kustontwikkeling en stijgende zeespiegel.

Wetenschappelijke naam

Thalasseus maximus | (Boddaert, 1783)

Boddaert beschreef de soort in 1783 als Sterna maxima; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Thalasseus werd in 1822 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Grieks thalassa, 'zee'; thalasseus betekent 'zeevaarder' of 'visser'. De soortnaam komt van Latijn maximus, 'grootste'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.