Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Kuiforopendola
Kuiforopendola | Psarocolius decumanus
Crested Oropendola | Oropéndola crestada | Japu
De kuiforopendola is de meest verbreide oropendola van Zuid-Amerika en komt in het gidsgebied in vrijwel al het bosrijke laagland ten oosten van de Andes voor, en ook in het noorden van Colombia. De zwarte vogels met hun gele staart en ivoorkleurige snavel zijn algemene bewoners van bosranden, rivieroevers en cultuurland met hoge bomen. Hun kolonies van hangende nesten staan vaak bij dorpen.
Geluid
Het mannetje maakt een diepe buiging en laat een luid, rommelend en gorgelend geluid horen dat eindigt in een klokkende toon; de vleugels ruisen daarbij. De roep is een hard tsjak.
Opname: Rosa Elena Albornoz @rosaelena_naturaleza — CC0 1.0 · xeno-canto
Herkenning
35–47 cm; het mannetje is veel groter dan het vrouwtje. Het kleed is grotendeels zwart, met een kastanjebruine stuit en onderstaart. De staart is geel met zwarte middelste veren. De snavel is ivoorkleurig tot lichtgeel, het oog lichtblauw. Het mannetje heeft enkele lange, dunne kuifveren, die alleen van dichtbij te zien zijn. Jongen zijn doffer zwart, met een donkerder oog.
Verwarringssoorten
De geelstuitbuidelspreeuw Cacicus cela is kleiner, met een gele stuit, een gele vlek op de vleugel en een gele staartbasis. De zwarte buidelspreeuw Cacicus solitarius is geheel zwart, zonder geel in de staart. De bandstaartbuidelspreeuw Cacicus latirostris heeft een gele staart met een zwarte eindband. De zwarte oropendola Psarocolius guatimozinus in Noordwest-Colombia is groter, met een zwarte snavel met oranje punt, een kale wangvlek en een bruinere rug. Waglers oropendola Psarocolius wagleri heeft een kastanjebruine kop en hals.
Leefgebied
Bosranden, rivieroevers, várzea, galerijbos in de llanos, secundair bos, plantages en tuinen met hoge bomen, van het laagland tot ongeveer 1500 m, plaatselijk hoger in de dalen. Eet vruchten, nectar, insecten en andere ongewervelden in het bladerdak en de middenlaag. Broedt in kolonies van tot anderhalve meter lange buidelnesten aan de takken van een hoge, vrijstaande boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Caribische laagland, de Magdalenavallei en in het hele laagland ten oosten van de Andes. In Ecuador in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Peru en Bolivia in het hele laagland ten oosten van de Andes en in de voetheuvels. Ontbreekt grotendeels aan de Pacifische kant van Colombia en Ecuador, en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Panama en Trinidad tot het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een kolonie in een hoge, vrijstaande boom bij een dorp of langs een rivier is het beste vertrekpunt; in de vroege ochtend zijn de baltsende mannetjes het meest actief.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Een algemene soort die goed overweg kan met halfopen cultuurland en secundair bos.
Wetenschappelijke naam
Psarocolius decumanus | (Pallas, 1769)
Pallas beschreef de soort in 1769 als Xanthornus decumanus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Psarocolius werd in 1827 ingevoerd door Wagler. De geslachtsnaam combineert Grieks psar, 'spreeuw', met koloios, 'kauw'. De soortnaam is Latijn decumanus of decimanus, 'groot, enorm', afgeleid van decimus, 'tiende', van decem, 'tien'; waarschijnlijk naar het formaat van de vogel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Suriname.