Middelste jager | Stercorarius pomarinus

Geluid

Meestal stil in het gidsgebied. Op de broedplaatsen een hard, nasaal wiek en blafachtige roepen.

Herkenning

46–51 cm zonder de lepelvormige middelste staartpennen, die bij de volwassen vogel 5–11 cm voorbij de staart steken. Fors, met een brede borst, een brede vleugelbasis en een dikke, tweekleurige snavel met een lichte basis en een donkere punt. Er zijn een lichte en een minder talrijke donkere vorm. De lichte vorm heeft een zwarte kap die tot onder de snavel doorloopt, een gelige hals, witte onderdelen met een brede, gevlekte borstband en gebandeerde flanken; de donkere vorm is geheel donker bruinzwart. Beide hebben een duidelijke witte vlek aan de basis van de handpennen. Jonge vogels zijn egaal donkerbruin tot grijsbruin, zonder warme roestkleur, met een gebandeerde stuit en ondervleugel, een dubbele lichte vlek op de ondervleugel en korte, stompe middelste staartpennen. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De kleine jager Stercorarius parasiticus is kleiner en slanker, met een dunnere snavel, spitse middelste staartpennen en een snellere, wendbaardere vlucht; jonge vogels zijn meestal warmer roestbruin. De kleinste jager Stercorarius longicaudus is veel slanker en lichter, met zeer lange, dunne staartpennen. De chileense grote jager Stercorarius chilensis en de zuidpooljager Stercorarius maccormicki zijn groter en breedvleugeliger, met een korte staart zonder verlengde pennen en een grote witte vleugelvlek; donkere middelste jagers zonder staartpennen kunnen hierop lijken, maar zijn slanker en hebben een langere staart.

Leefgebied

Kustzee en open oceaan, vooral boven het koude, visrijke water van de Humboldtstroom en langs het continentaal plat; vaker ver uit de kust dan de kleine jager, maar ook vanaf het land te zien. Steelt vis van meeuwen, sterns en pijlstormvogels, vangt zelf vis en eet afval van vissersboten; doodt soms kleinere vogels. Broedt niet in het gidsgebied; het nest is een kuil op de arctische toendra.

Verspreiding en trek

In Peru en Ecuador een vrij algemene wintergast en doortrekker voor de hele kust, op zee en soms vanaf het land te zien; ook regelmatig in de wateren rond de Galápagos. In Colombia voor de Pacifische kust en in kleiner aantal voor de Caribische kust. Onvolwassen vogels blijven deels het hele jaar. Niet in Bolivia. Broedt op de arctische toendra van Noord-Amerika en Azië en overwintert op tropische en subtropische zeeën.

• Zomergast (ca. apr–sep)
• Wintergast (ca. okt–mrt)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Op pelagische tochten vanuit Peru en Ecuador tussen oktober en april, vaak in groepjes bij vissersboten en zwermen zeevogels. Vanaf kapen langs de kust trekken ze soms laag over zee voorbij.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het broedsucces hangt sterk af van de lemmingenstand; op zee is de soort gevoelig voor olievervuiling en voor de schommelingen in de visstand tijdens El Niño.

Wetenschappelijke naam

Stercorarius pomarinus | (Temminck, 1815)

Temminck beschreef de soort in 1815 als Lestris pomarinus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Stercorarius werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam is Latijn stercorarius, 'van mest' (van stercus, 'mest'); wat andere vogels uitbraakten bij achtervolging door jagers werd vroeger voor uitwerpselen gehouden. De soortnaam is een verbastering van pomatorhinus, van Grieks pōma, 'deksel', en rhis, 'neus', naar de hoornplaat over de neusgaten. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Arctisch Europa.