Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Muskuseend
Muskuseend | Cairina moschata
Muscovy Duck | Pato real | Pato-do-mato
De muskuseend is een grote, zwarte bosbewonende eend van rivieren en moerassen in het laagland. Wilde vogels zijn schuw, zitten vaak hoog in bomen en broeden in boomholten. De soort is ook de stamvorm van de tamme muskuseend, die overal in het gidsgebied bij huizen en op boerenerven wordt gehouden.
Geluid
Meestal stil. Het mannetje laat een zacht gesis of gepiep horen, het vrouwtje een zwak, kort gekwaak, vooral bij het opvliegen.
Opname: Jorge Leitão — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
66–84 cm; het mannetje is veel groter en zwaarder dan het vrouwtje. Het wilde kleed is zwart, met een groene en paarse glans op rug en vleugels. Op de voorvleugel ligt een groot wit veld, dat in de vlucht duidelijk opvalt en bij zittende vogels soms als een witte vlek zichtbaar is. Het mannetje heeft een kleine kuif, een knobbel aan de snavelbasis en een kale, zwartachtige huid rond het oog; de snavel is zwart met een lichte band. Het vrouwtje is kleiner, zonder knobbel. Jonge vogels zijn doffer bruinzwart, met weinig of geen wit op de vleugel. Tamme en verwilderde vogels zijn vaak bont of wit en hebben rode, wrattige huid rond de snavel.
Verwarringssoorten
Tamme en verwilderde muskuseenden hebben wit in het kleed, rode, wrattige huid op de kop en zijn vaak zwaarder; kruisingen met wilde vogels komen voor. De Amerikaanse knobbeleend Sarkidiornis sylvicola heeft een witte, zwart gespikkelde kop en hals en een witte buik. De bigua-aalscholver Nannopterum brasilianum zit ook in bomen langs het water, maar heeft een dunne, gehaakte snavel en geen wit op de vleugel.
Leefgebied
Bosrijke rivieren, oxbowmeren, moerassen, moerasbos en mangroven in het laagland, meestal onder 1000 m. Foerageert op het water en op oevers en eet zaden, wortels en bladeren van waterplanten, en daarnaast insecten, kreeftachtigen en kleine vissen. Rust en slaapt in bomen. Het nest ligt in een boomholte, soms hoog boven de grond.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten westen en oosten van de Andes, in het Caribische laagland, de Magdalenavallei, de Llanos en Amazonië. In Ecuador in het oostelijke laagland en, plaatselijk en schaars, in het westen. In Peru in het Amazonelaagland en in het uiterste noordwesten. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten. Ontbreekt van nature op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot het noorden van Argentinië; tamme en verwilderde vogels komen wereldwijd voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Wilde vogels zie je vooral langs bosrijke rivieren en oxbowmeren in Amazonië, vaak in de vroege ochtend en avond, als ze tussen slaap- en voedselplaatsen vliegen. In de vlucht zijn de witte vleugelvelden een goed kenmerk.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De wilde stand gaat plaatselijk achteruit door jacht, verlies van bos langs rivieren en vermenging met tamme vogels.
Wetenschappelijke naam
Cairina moschata | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Anas moschata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cairina werd in 1822 ingevoerd door Fleming. De geslachtsnaam betekent 'van Caïro'; hij gaat terug op Aldrovandi en het misverstand dat deze eenden uit Egypte kwamen. Latijn moschata betekent 'muskusachtig'; Anas moschata is letterlijk 'muskuseend'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.