Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Maskerstekelstaart
Maskerstekelstaart | Nomonyx dominicus
Masked Duck | Pato enmascarado | Marreca-de-bico-roxo
De maskerstekelstaart is een kleine, schuwe duikeend met een stijve staart, die zich verborgen houdt tussen de drijvende planten van moerassen. Hij leeft in tropisch laagland van Mexico tot Argentinië, maar komt overal verspreid en in wisselende aantallen voor. Anders dan de meeste stekelstaarten kan hij vrijwel loodrecht van het water opvliegen.
Geluid
Meestal stil. Het mannetje laat bij de balts een zacht, herhaald kirri-kirroo en klokkende geluiden horen; het vrouwtje een zacht gekwaak.
Opname: Fernando Igor de Godoy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
30–36 cm, met een korte, brede snavel en een lange, stijve, zwarte staart die vaak opgestoken wordt gehouden. Het mannetje in broedkleed is roodbruin met zwarte vlekken op rug en flanken, met een zwart gezicht en een helderblauwe snavel. Het vrouwtje en het mannetje buiten de broedtijd zijn bruin, met een lichte kop met twee donkere horizontale strepen: één door het oog en één over de wang. In de vlucht is een witte vlek op de vleugel te zien.
Verwarringssoorten
De rosse stekelstaart Oxyura jamaicensis is groter; het mannetje heeft een kastanjebruin lichaam en een zwarte kop, het vrouwtje heeft één donkere streep over de wang en geen wit in de vleugel, en de soort leeft vooral op meren in de Andes. De dwergfuut Tachybaptus dominicus is even klein en duikt in vergelijkbare plassen, maar heeft een dunne, spitse snavel, een geel oog en geen zichtbare staart.
Leefgebied
Zoete moerassen, vijvers, overgroeide meren en rijstvelden met dichte drijvende en opgaande vegetatie, vooral in het laagland, plaatselijk hoger in de dalen van de Andes. Duikt naar zaden, wortels en bladeren van waterplanten en naar kleine ongewervelden. Het nest ligt in dichte vegetatie boven of vlak bij het water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia verspreid in het laagland en de dalen van de Cauca en de Magdalena, plaatselijk hoger in de Andes. In Ecuador vooral in het westelijke laagland, zeldzamer in het oosten. In Peru verspreid, zowel in het westen als in het Amazonelaagland. In Bolivia zeldzaam en plaatselijk in het oostelijke laagland. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van de Verenigde Staten en de Caraïben via Midden-Amerika tot Venezuela, de Guyana's, Brazilië en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek moerassen met veel drijvende planten en kijk in de vroege ochtend geduldig langs de randen van open water. De vogels zwemmen laag in het water en duiken of verschuilen zich bij verstoring eerder dan dat ze opvliegen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De verspreiding is versnipperd en de aantallen wisselen sterk; het verdwijnen van moerassen is de belangrijkste bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Nomonyx dominicus | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Anas dominica; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Nomonyx werd in 1880 ingevoerd door Ridgway. De geslachtsnaam komt van Grieks nomos, 'gewoon, gebruikelijk', en onux, 'nagel'. Ridgway (1880) scheidde de soort af van Erismatura (Oxyura) omdat de nagel op de snavelpunt een normale vorm heeft. De soortnaam dominicus verwijst naar Santo Domingo (Hispaniola), niet noodzakelijk de typelocatie; Linnaeus baseerde zich op Brissons beschrijving van een vogel van dat eiland. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Santo Domingo, Hispaniola.