Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Nijlgans

Nijlgans | Alopochen aegyptiaca

Egyptian Goose | Ganso del Nilo | Ganso-do-egito

De nijlgans is een Afrikaanse halfgans die als siervogel wordt gehouden en in Colombia is verwilderd. De vogels leven daar vooral rond wetlands, meren en parken op de savanne van Bogotá en in de Caucavallei. In Europa vormt de soort al lang grote verwilderde populaties.

Nijlgans (Alopochen aegyptiaca)
Foto: Charles J. Sharp — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Het mannetje laat een hees, sissend geblaas horen, het vrouwtje een luid, schetterend gesnater; paren roepen vaak samen, ook in de vlucht.

Luister: RoepXC1163821

Opname: African Bioacoustics Community — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

63–73 cm, een rechtop staande, langpotige gans met een roze snavel en roze poten. Het lijf is grijsbruin tot roodbruin, fijn gevermiculeerd, met een donker kastanjebruine vlek rond het oog en een kleine, donkere vlek midden op de borst. De vleugeldekveren zijn groot en wit, wat in de vlucht en vaak ook bij zittende vogels opvalt; de slagpennen zijn zwart, met een groen glanzende spiegel. De seksen zijn gelijk; het mannetje is iets groter. Jonge vogels missen de oog- en borstvlek en hebben grijsachtige dekveren.

Verwarrings­soorten

De orinocogans Neochen jubata heeft een egaal lichte kop zonder oogvlek, een kastanjebruin lijf en geen groot wit veld op de voorvleugel; hij leeft in het laagland van de Llanos en Amazonië. Tamme ganzen, afstammend van de grauwe gans Anser anser, zijn zwaarder, met een oranje snavel en zonder wit op de vleugel.

Leefgebied

Meren, wetlands, vijvers in parken en golfbanen en weilanden in de buurt van water, in Colombia vooral op de savanne van Bogotá rond 2600 m en in de Caucavallei rond 1000 m. Graast op gras en eet zaden, scheuten en bladeren. Broedt in Afrika in boomholten, op gebouwen of op de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Uitheems in het gidsgebied. Vrijwel alle waarnemingen komen uit Colombia: de savanne van Bogotá in Cundinamarca en de Caucavallei in Valle del Cauca, met losse meldingen elders in de Andes. Er zijn aanwijzingen voor broeden in het wild, maar hoe groot de verwilderde stand is, is onduidelijk. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Van nature in Afrika ten zuiden van de Sahara en in de Nijlvallei.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de wetlands en parken rond Bogotá en bij meren en vijvers in de Caucavallei. De vogels zijn vaak gewend aan mensen en zitten op oevers en grasvelden.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. In het gidsgebied een uitheemse soort; verwilderde vogels kunnen concurreren met inheemse watervogels en worden in Colombia als invasief gezien.

Wetenschappelijke naam

Alopochen aegyptiaca | (Linnaeus, 1766)

Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Anas aegyptiaca; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Alopochen werd in 1885 ingevoerd door Stejneger. De geslachtsnaam betekent 'vosgans', van Grieks alōpēx, 'vos', en chēn, 'gans', naar de roestbruine rug. De soortnaam komt van Latijn aegyptiacus, 'Egyptisch', en verwijst naar Egypte. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Egypte.