Alle soorten › Tinamoeachtigen › Tinamoes › Pampahoen

Pampahoen | Rhynchotus rufescens

Red-winged Tinamou | Tinamú alirrojo | Perdiz

Het pampahoen is een grote tinamoe met roodbruine vleugels van open grasland en savanne in het oosten en midden van Zuid-Amerika. In het gidsgebied leeft hij in de savannen van het laagland van Bolivia en zeer plaatselijk in het zuidoosten van Peru. Zijn fluitende zang, vooral in de schemering, is een vast geluid van de savanne.

Pampahoen (Rhynchotus rufescens)
Foto: Bernard DUPONT from FRANCE — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een melodieuze reeks van enkele heldere fluittonen, de eerste lang aangehouden, vooral in de vroege ochtend en de avond te horen. Bij het opvliegen een luid geraas van de vleugels.

Luister: ZangXC1146120

Opname: Robson Silva e Silva — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

37–42 cm, met een lange hals, een lange, licht gebogen snavel en vrijwel geen staart. De kruin is zwart met lichte strepen. Hals en bovenborst zijn effen roodbruin tot kaneelkleurig, de keel is licht. De rest van de onderdelen is geelbruin, op de flanken donker gebandeerd. De bovendelen zijn geelbruin tot grijsbruin met zwarte bandering en lichte randen. De handpennen zijn roodbruin en in de vlucht duidelijk zichtbaar. De poten zijn grijsachtig. Het vrouwtje is gemiddeld iets groter.

Verwarrings­soorten

De huaycotinamoe Rhynchotus maculicollis leeft op de berghellingen van de Andes en heeft een dicht zwart gevlekte hals. De witbuiksteisshoen Nothura boraquira is veel kleiner, met een korte snavel, een witte buik en zonder roodbruine handpennen. De kleinsnaveltinamoe Crypturellus parvirostris is veel kleiner en ongestreept, met een rode snavel. De quebrachotinamoe Eudromia formosa heeft een lange kuif en leeft in droog Chaco-bos.

Leefgebied

Open grasland, savanne, cerrado met verspreide struiken, natte graslanden aan de randen van moerassen, en weiland en akkers, in het laagland. Loopt over de grond en zoekt zaden, knollen, vruchten en insecten. Het nest ligt op de grond, verscholen in een graspol; het mannetje broedt.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia in de savannen van het laagland, van de Beni-savanne tot de Chiquitania en het zuidoosten. In Peru alleen in de Pampas del Heath in het uiterste zuidoosten. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het oosten en zuiden van Brazilië, in Paraguay, Uruguay en het noorden en midden van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in de vroege ochtend en de avond langs savannes en weilanden in de Beni of de Chiquitania naar de fluitende zang. Vogels lopen soms over open plekken en zandwegen; bij het opvliegen zijn de roodbruine handpennen te zien.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt weiland en akkers, maar wordt veel bejaagd; plaatselijk neemt de stand af door jacht, branden en de omzetting van grasland in akkers.

Wetenschappelijke naam

Rhynchotus rufescens | (Temminck, 1815)

Temminck beschreef de soort in 1815 als Tinamus rufescens; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rhynchotus werd in 1825 ingevoerd door Spix. De geslachtsnaam komt van Grieks rhunkhos, 'snavel', met het achtervoegsel -ōtēs, 'voorzien van'; de oorspronkelijke beschrijving noemt de snavel lang en licht gebogen. Latijn rufescens betekent 'roodachtig', naar de roestrode handpennen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit São Paulo, Brazilië.