Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Roodboegtroepiaal
Roodboegtroepiaal | Icterus cayanensis
Epaulet Oriole | Turpial boyerito | Inhapim
De roodboegtroepiaal is een slanke, overwegend zwarte troepiaal van Zuid-Amerika ten oosten van de Andes, met een gekleurde schoudervlek. In de hier gevolgde ruime opvatting omvat hij meerdere vormen die vaak als aparte soorten worden behandeld: in het gidsgebied vooral de vorm met gele kruin, schouders, stuit en dijen van het Amazonegebied, en in Bolivia vormen met een gele of kastanjebruine schoudervlek. De vorm met de rode boeg waaraan hij zijn naam dankt, leeft verder oostelijk.
Geluid
De zang is een gevarieerde reeks heldere, vloeiende fluittonen, vaak met nasale tonen ertussen. Roepen zijn een nasaal tsjèk en een droog gekwetter.
Opname: Mauricio Cuellar Ramirez (@Birding.travel) — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
20–22 cm, slank, met een vrij lange staart en een spitse, licht gebogen zwarte snavel. Het kleed is grotendeels glanzend zwart. In het Amazone-laagland van Colombia, Ecuador en Peru hebben de vogels een gele kruin en nek, gele schouders, een gele stuit en gele dijen. In Bolivia is alleen de schoudervlek gekleurd, geel tot kastanjebruin, of hebben de vogels weinig kleur. De seksen zijn gelijk. Jongen zijn doffer, met minder geel.
Verwarringssoorten
De geelstuitbuidelspreeuw Cacicus cela is groter, met een lichte snavel, een blauw oog en een gele staartbasis. De wielewaaltroepiaal Gymnomystax mexicanus is groter en heeft een gele kop en onderdelen. De troepiaal Icterus icterus is groter, met een oranje lichaam en een witte vleugelvlek. De geelboegtroepiaal Agelasticus thilius leeft in moerassen in het hooggebergte en is gedrongener.
Leefgebied
In het Amazonegebied vooral palmmoerassen met moriche- of aguajepalmen, várzeabos, rivieroevers en bosranden; in Bolivia ook droog bos, Chaco, cerrado en galerijbos. Meestal onder 1000 m. Zoekt in paren of kleine groepjes in de kruinen en in palmen naar insecten, vruchten en nectar. Het nest is een ondiepe, hangende buidel, vaak onder een palmblad.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het oostelijke laagland, in de llanos en het Amazonegebied. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazone-laagland. In Bolivia in het laagland van het noorden, het oosten en het zuidoosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's, Brazilië, Paraguay, Uruguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in het oostelijke laagland bij palmmoerassen en langs rivieren naar paren in de palmkruinen; in Bolivia aan droge bosranden en in galerijbos. Let bij elke vogel op de verdeling van geel en kastanjebruin.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in de hier gevolgde ruime opvatting. De afzonderlijk beoordeelde vormen zijn niet bedreigd; het verlies van palmmoerassen en droog bos speelt plaatselijk een rol.
Wetenschappelijke naam
Icterus cayanensis | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als O[riolus] cayanensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Icterus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam komt van Grieks ikteros, 'geelzucht'; de icterus was een gele vogel (waarschijnlijk de wielewaal) waarvan men geloofde dat het zien ervan geelzucht genas. De soortnaam verwijst naar Cayenne in Frans-Guyana. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.