Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Troepiaal
Troepiaal | Icterus icterus
Venezuelan Troupial | Turpial venezolano | Corrupião-venezuelano
De troepiaal is een grote, oranje en zwarte troepiaal van droge, open landschappen in het noorden van Zuid-Amerika, en de nationale vogel van Venezuela. Hij bouwt geen eigen nest, maar neemt de nesten van andere vogels over, vaak nadat hij de eigenaars heeft verjaagd. In het gidsgebied leeft hij alleen in het noorden en oosten van Colombia.
Geluid
De zang is een reeks luide, heldere, gefloten frasen van twee of drie tonen, vaak lang achter elkaar herhaald; partners zingen ook in duet. Daarnaast een droog, schel geratel.
Opname: Rosendo Manuel Fraga — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
23–27 cm, met een lange staart en een krachtige, spitse snavel. Kop, keel, borst en mantel zijn zwart; de keelveren zijn wat verlengd, waardoor de onderrand van de bef rafelig is. De rest van het lichaam, met een brede band over de nek, is oranjegeel tot oranje. De vleugels zijn zwart met een grote witte vlek en een oranje schoudervlek. Rond het gele oog ligt een vlek kale, blauwe huid. De seksen zijn gelijk; jongen zijn doffer en hebben minder zwart.
Verwarringssoorten
De gele troepiaal Icterus nigrogularis is kleiner en geel, met alleen een zwart masker en een zwarte bef, en zonder blauwe huid rond het oog. De oranjekaptroepiaal Icterus auricapillus is kleiner, met een oranje kruin, een zwart gezicht en een zwarte rug zonder oranje nekband. De wielewaaltroepiaal Gymnomystax mexicanus heeft een gele kop, een geheel zwarte rug en zwarte vleugels zonder wit, en leeft langs rivieren en moerassen.
Leefgebied
Droog bos, doornstruweel en cactusvegetatie, open savanne met verspreide bomen, galerijbos en de randen van erven en weiden, meestal onder 500 m. Eet vruchten, insecten en nectar. Neemt voor het broeden het nest van een andere vogel over, zoals de takkennesten van stekelkruinen Phacellodomus of de bolnesten van de grote kiskadie Pitangus sulphuratus, en eet daarbij soms eieren of jongen van de eigenaars.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Caribisch laagland, van La Guajira westwaarts tot de benedenloop van de Magdalena, en oostelijk van de Andes in de Llanos van Arauca, Casanare, Meta en Vichada. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela en op Aruba, Curaçao en Bonaire; ingevoerd op Puerto Rico en enkele andere Caribische eilanden.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in het droge struweel van La Guajira en in de Llanos naar vogels die zingend op een kale tak of een cactus zitten; in de vroege ochtend zingen ze het meest.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Plaatselijk worden vogels gevangen voor de handel in kooivogels.
Wetenschappelijke naam
Icterus icterus | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als O[riolus] icterus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Icterus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam komt van Grieks ikteros, 'geelzucht'; de icterus was een gele vogel (waarschijnlijk de wielewaal) waarvan men geloofde dat het zien ervan geelzucht genas. De soortnaam herhaalt de geslachtsnaam, van Grieks ikteros, 'geelzucht', de naam van een gele vogel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.