Alle soorten › Zangvogels › Waterspreeuwen › Roodkeelwaterspreeuw

Roodkeelwaterspreeuw | Cinclus schulzii

Rufous-throated Dipper | Mirlo acuático gorjirrufo | Melro-d'água-de-garganta-ruiva

De roodkeelwaterspreeuw is een kleine, grijze waterspreeuw met een rossig oranje keel, die alleen voorkomt in een smalle strook bergbos in het zuiden van Bolivia en het noordwesten van Argentinië. Hij leeft langs snelstromende beken in elzenbos en het hoger gelegen deel van de Yungas. Het is de zuidelijkste waterspreeuw ter wereld, met een klein verspreidingsgebied.

Roodkeelwaterspreeuw (Cinclus schulzii)
Foto: Diego Carús — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, scherpe roep, vaak in de vlucht, die vaak opgaat in het geraas van het water. De zang is een zachte, hoge triller.

Luister: RoepXC1635

Opname: Sjoerd Mayer — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

15 cm, gedrongen en kortstaartig, met sterke poten en een korte, rechte snavel. Vrijwel geheel grijs, de kop en bovendelen iets donkerder. Keel en bovenborst rossig oranje tot kaneelkleurig. In de vlucht en bij het vleugelslaan is een kleine witte vlek aan de basis van de handpennen te zien. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn lichter, met een bleke, minder rossige keel.

Verwarrings­soorten

De witkopwaterspreeuw Cinclus leucocephalus, verder naar het noorden in Bolivia, is donker bruinzwart, met een witte kruin en een witte keel, en mist de rossige keel. De bergbeektachuri Serpophaga cinerea zit ook op stenen in bergbeken, maar is een slanke, lichtgrijze tiran met een zwarte kop en een langere staart.

Leefgebied

Snelstromende, rotsige beken en kleine rivieren in bergbos, vooral in elzenbos (Alnus acuminata) en het hogere deel van de Yungas, ruwweg tussen 1500 en 2500 m; buiten de broedtijd soms lager. Zoekt insectenlarven en andere waterdieren op stenen, in de spatzone en in ondiep water. Het nest is een bol van mos in een rotsspleet of onder een overhang langs het water.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Bolivia: alleen in het zuiden, op de oostflank van de Andes, vooral in het departement Tarija. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noordwesten van Argentinië, van Jujuy en Salta zuidwaarts tot Tucumán en Catamarca.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs bergbeken in het elzenbos op de oostflank in Tarija; de vogels zitten op stenen in het water en vliegen laag over het water weg.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. De stand is klein en het verspreidingsgebied beperkt; dammen, wateronttrekking, ontbossing, vervuiling en mogelijk de uitgezette forel, die dezelfde waterdieren eet, vormen een bedreiging.

Wetenschappelijke naam

Cinclus schulzii | Cabanis, 1882

Cabanis beschreef de soort in 1882 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cinclus werd in 1797 ingevoerd door Borkhausen. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks kinklos, een naam voor kleine vogels met wippende staart die bij het water leven. De soortnaam eert de Duitse zoöloog Friedrich W. Schulz, die het typeexemplaar verzamelde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cerro Bayo, Tucumán, Argentinië.