Alle soorten › Zangvogels › Waterspreeuwen › Witkopwaterspreeuw
Witkopwaterspreeuw | Cinclus leucocephalus
White-capped Dipper | Mirlo acuático coroniblanco | Melro-d'água-de-coroa-branca
De witkopwaterspreeuw is de waterspreeuw van de snelstromende bergbeken van de Andes, van Venezuela tot Bolivia. Hij zit op stenen midden in het water, wipt met het lichaam en vliegt laag en snel boven het water van rots naar rots. Anders dan de waterspreeuwen van het noordelijk halfrond duikt hij zelden helemaal onder; hij zoekt vooral in de spatzone langs de stenen.
Geluid
Een hoge, scherpe, zoemende roep, vaak in de vlucht, die boven het geraas van het water uit klinkt. De zang is een zachte, ratelende triller.
Opname: Yair Guillermo Molina Martínez. — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
15 cm, gedrongen en kortstaartig, met sterke poten en een korte, rechte snavel. Donker grijsbruin tot zwartachtig, met een witte kruin en nek en een witte keel. De uitbreiding van het wit verschilt per streek: in Colombia en Ecuador zijn ook borst en buik grotendeels wit en hebben de vogels vaak een witte rugvlek; in Peru en Bolivia zijn alleen keel en borst wit en is de buik donker; in de Sierra Nevada de Santa Marta is er minder wit op de onderdelen. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn grijzer, met een minder zuiver witte kop en lichte schubben op de onderdelen.
Verwarringssoorten
In het gidsgebied is dit de enige waterspreeuw, behalve in het zuiden van Bolivia, waar de roodkeelwaterspreeuw Cinclus schulzii leeft: die is grijs, met een rossig oranje keel en zonder witte kop. De zwarte phoebe Sayornis nigricans zit ook op stenen langs bergbeken, maar is een slanke tiran met een langere staart, een zwarte kop en een witte buik. De bergbeektachuri Serpophaga cinerea is kleiner en lichtgrijs, met een zwarte kop.
Leefgebied
Snelstromende, rotsige beken en rivieren in het bergbos en in open land, ruwweg tussen 1000 en 3500 m, plaatselijk lager of hoger tot bij de boomgrens. Zoekt insectenlarven en andere waterdieren op stenen, in de spatzone en in ondiep stromend water. Het nest is een bol van mos met een zij-ingang, in een rotsspleet, onder een overhang, achter een kleine waterval of onder een brug.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in alle drie de Cordilleras, in de Sierra Nevada de Santa Marta en in de Serranía de Perijá. Ecuador: op beide flanken van de Andes. Peru: vooral langs de oostflank van de Andes, plaatselijk ook in het noorden van de westflank. Bolivia: op de oostflank van de Andes. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij bruggen over bergbeken en langs wegen die een rivier volgen; de vogel zit op stenen midden in de stroom en verraadt zich door zijn hoge roep in de vlucht.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is gebonden aan schoon, snelstromend water en verdwijnt plaatselijk door waterkrachtcentrales, wateronttrekking en vervuiling.
Wetenschappelijke naam
Cinclus leucocephalus | Tschudi, 1844
Tschudi beschreef de soort in 1844 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cinclus werd in 1797 ingevoerd door Borkhausen. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks kinklos, een naam voor kleine vogels met wippende staart die bij het water leven. De soortnaam komt van Grieks leukos, 'wit', en kephalē, 'kop', naar de witte kop. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Junín, Peru.