Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Rosse stekelstaart
Rosse stekelstaart | Oxyura jamaicensis
Ruddy Duck | Malvasía canela | Pato-de-rabo-alçado-americano
In het gidsgebied wordt de rosse stekelstaart vertegenwoordigd door de Andesvorm, een grote, donkere stekelstaart van de meren in het hooggebergte, die vaak als aparte soort wordt beschouwd (andesstekelstaart, Oxyura ferruginea). Het mannetje heeft een kastanjebruin lichaam, een zwarte kop en een helderblauwe snavel. De vorm leeft van Colombia tot het zuiden van Chili en Argentinië op meren met riet en totora.
Geluid
Meestal stil. Het mannetje maakt bij de balts tikkende en borrelende geluiden door met de snavel tegen de opgeblazen borst te slaan.
Opname: Bruce Lagerquist — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
40–48 cm, een gedrongen duikeend met een brede, licht opgewipte snavel en een stijve, zwarte staart die vaak opgestoken wordt gehouden. Het mannetje is in broedkleed diep kastanjebruin, met een zwarte kop en een helderblauwe snavel; in de Oostelijke Cordillera van Colombia hebben veel mannetjes wat wit op de wang. Het vrouwtje is donkerbruin, met een donkere snavel en een lichtere wang met één donkere streep. Buiten de broedtijd is de snavel van het mannetje grijzer. In de vlucht zijn de vleugels effen donker.
Verwarringssoorten
De maskerstekelstaart Nomonyx dominicus is kleiner, leeft vooral in het laagland, heeft een witte vleugelvlek en, bij het vrouwtje, twee donkere strepen over het gezicht. De punataling Spatula puna heeft eveneens een blauwe snavel, maar een witte wang, een zwarte kap en een beige, gevlekt lichaam, en grondelt in plaats van te duiken. Het vrouwtje van de koekoekseend Heteronetta atricapilla, een zeer zeldzame dwaalgast, heeft een slappe staart en een lichte wenkbrauwstreep.
Leefgebied
Zoete meren, lagunes en vijvers met randen van riet en totora in de Andes, meestal tussen 2000 en 4500 m, plaatselijk lager en soms aan de kust. Duikt naar insectenlarven, kleine weekdieren, zaden en wortels van waterplanten. Het nest is een kom van plantenmateriaal in riet of totora boven het water; de eieren zijn naar verhouding zeer groot.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in de Andes, vooral in de Oostelijke Cordillera rond Bogotá en in het zuiden in Nariño. In Ecuador op de meren van het hooggebergte over de hele lengte van de Andes. In Peru op de meren van de Andes, zoals het Junínmeer en het Titicacameer, en plaatselijk aan de kust. In Bolivia op de meren van het altiplano en in de Andes. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Chili en Argentinië tot Vuurland; de noordelijke vorm leeft van Canada tot de Caraïben.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De meertjes in de páramo bij Papallacta en Antisana in Ecuador, de moerassen van de Sabana de Bogotá in Colombia en de rietkragen van het Junínmeer en het Titicacameer in Peru zijn geschikte plekken. Mannetjes in broedkleed liggen vaak met opgestoken staart in open water vlak voor het riet.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in deze brede afbakening van de soort; de Andesvorm is wijdverbreid. Plaatselijk heeft hij te lijden van het droogvallen, vervuilen en verlanden van meren en van het oogsten van totora.
Wetenschappelijke naam
Oxyura jamaicensis | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Anas jamaicensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Oxyura werd in 1828 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam komt van Grieks oxus, 'scherp', en oura, 'staart', naar de stijve, puntige staartveren. De soortnaam jamaicensis verwijst naar Jamaica, niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Jamaica.