Alle soorten › Zangvogels › Mierpitta's › Santamartamierpitta

Santamartamierpitta | Grallaria bangsi

Santa Marta Antpitta | Tororoí de Santa Marta | Tovacuçu-de-santa-marta

De santamartamierpitta is een olijfbruine mierpitta met zwaar gestreepte onderdelen die alleen in de Sierra Nevada de Santa Marta in Colombia leeft. Hij is de enige gestreepte Grallaria van dit geïsoleerde gebergte en verwant aan de cundinamarcamierpitta van de Oostelijke Andes. Anders dan veel mierpitta's komt hij ook aan bosranden en langs wegen voor.

Santamartamierpitta (Grallaria bangsi)
Foto: scaup — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang bestaat uit twee tot drie gefloten tonen, waarvan de laatste vragend omhoog buigt. De roep is een enkele, piepende, stijgende kwiet.

Luister: ZangXC669297

Opname: Iván Lau — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

17–18 cm, rond en kortstaartig, op lange loodgrijze poten. Kruin, nek en bovendelen zijn donker olijfbruin, vleugels en staart iets bruiner. Het gezicht is olijfbruin met witte streepjes, met lichte teugels en een smalle lichtgele oogring. De keel is diep okergeel; de rest van de onderdelen is witachtig met brede donker olijfbruine strepen. De snavel is blauwgrijs. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De sierranevadamierpitta Grallaria spatiator leeft in hetzelfde gebergte maar hoger, en is egaal roodbruin zonder strepen. De noordelijke roestborstdwergmierpitta Grallaricula ferrugineipectus is veel kleiner, met een roestkleurige, ongestreepte borst en een lichte vlek voor het oog. De cundinamarcamierpitta Grallaria kaestneri lijkt sterk op deze soort, maar leeft ver weg in de Oostelijke Andes.

Leefgebied

De bodem en de ondergroei van vochtig nevelwoud en oud secundair bos, ongeveer tussen 1200 en 2500 m, meestal boven 1600 m. Gebruikt zowel het binnenste van het bos als bosranden, open plekken en wegbermen. Zoekt op de grond vooral regenwormen, daarnaast geleedpotigen, zaden en soms kikkers. Broedt vermoedelijk van september tot januari; over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia alleen in de Sierra Nevada de Santa Marta. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Wandel vroeg in de ochtend langs de wegen en paden door het nevelwoud op de noordwestflank van de Sierra Nevada, zoals boven Minca richting de San Lorenzo-rug. De vogel springt daar soms open en bloot over de weg of de berm; luister naar de korte, vragende fluittonen.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. Het gebied is klein en de stand neemt af doordat bos wordt gekapt, afgebrand en omgezet in landbouwgrond, ook binnen het nationale park. Binnen zijn gebied is de soort plaatselijk talrijk.

Wetenschappelijke naam

Grallaria bangsi | Allen, 1900

Allen beschreef de soort in 1900 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Grallaria werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Nieuw-Latijn grallarius, 'steltloper', naar de lange poten. De soortnaam eert Outram Bangs (1863–1932), Amerikaans zoöloog en conservator van vogels aan het Museum of Comparative Zoology in Harvard. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit El Líbano, Sierra Nevada de Santa Marta, Colombia.