Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse zangers › Sparrenzanger
Sparrenzanger | Setophaga fusca
Blackburnian Warbler | Reinita gorjinaranja | Mariquita-papo-de-fogo
De sparrenzanger is een kleine zanger met een oranje of gele keel en een donkere, driehoekige wangvlek. Hij broedt in de naaldbossen van Canada en het noordoosten van de Verenigde Staten en overwintert voor een groot deel in de Andes. In het gidsgebied is hij in de winter een van de talrijkste trekvogels in de gemengde groepen van het bergbos.
Geluid
De roep is een fijn, hoog tsip. De zang, zeer hoog en dun, eindigt in een stijgende, sissende triller, tsi-tsi-tsi-tsi-tsiiiii; in het gidsgebied vooral in het voorjaar te horen.
Opname: Mario Reyes Jr — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12–13 cm. Het mannetje heeft ook in het winterkleed een oranje tot geeloranje keel en bovenborst, een oranje wenkbrauwstreep en een zwarte driehoekige wangvlek. De rug is zwart met twee lichte langsstrepen, de vleugel heeft een grote witte vlek of twee brede witte strepen. De buik is witachtig, met zwarte strepen op de flanken. Vrouwtjes en jonge vogels zijn valer: keel en wenkbrauwstreep geelachtig tot vaal oranjegeel, de wangvlek grijsbruin, de rug grijsolijf met lichte strepen en twee witte vleugelstrepen. In maart en april kleuren mannetjes vlammend oranje en zwart.
Verwarringssoorten
De gele zwartkeelzanger Setophaga virens heeft een gele kop met een olijfgroene wangvlek, een groene, ongestreepte rug en een zwarte of donker gevlekte keel. Het vrouwtje van de azuurzanger Setophaga cerulea is groenblauw, zonder donkere wangvlek en zonder lichte rugstrepen. De zwartkopzanger Setophaga striata en de kastanjezanger Setophaga castanea zijn in het winterkleed groener, zonder oranje keel en zonder donkere wangdriehoek. De maskerparulazanger Setophaga pitiayumi heeft een blauwgrijze, ongestreepte rug.
Leefgebied
In de winter in de boomkronen van vochtig bergbos en nevelwoud, bosranden, secundair bos en schaduwkoffie, vooral tussen 1000 en 2500 m, plaatselijk tot ruim 3000 m; op doortrek ook lager. Zoekt insecten en rupsen tussen de bladeren aan de buitenkant van de kroon, vrijwel altijd in gemengde groepen met tangares en andere zangers. Broedt niet in het gidsgebied; het nest ligt hoog in naaldbomen in het noorden.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: algemene wintergast in alle drie Andesketens, de Sierra Nevada de Santa Marta en de Serranía de Perijá; op doortrek ook in het laagland. Ecuador: algemeen op beide Andesflanken. Peru: vrij algemeen langs de oostflank van de Andes, naar het zuiden schaarser. Bolivia: schaars, vooral in de Yungas van La Paz en Cochabamba. Buiten het gidsgebied broedt de soort in het oosten van Canada en het noordoosten van de Verenigde Staten en overwintert ze van Midden-Amerika tot Venezuela.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Volg in de winter een gemengde groep tangares langs een bosrand of bergweg tussen 1500 en 2500 m; vaak zitten er meerdere sparrenzangers bij. Kijk naar de buitenkant van de kronen, waar de oranje keel opvalt tegen het groen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De stand is groot; in het winterverblijf verdwijnt bergbos, maar de soort gebruikt ook secundair bos en schaduwkoffie.
Wetenschappelijke naam
Setophaga fusca | (Müller, 1776)
Müller beschreef de soort in 1776 als Motacilla fusca; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Setophaga werd in 1827 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam komt van Grieks sēs (genitief sētos), 'mot', en -phagos, '-etend', dus 'motteneter'. De soortnaam komt van Latijn fuscus, 'donker, grauw', waarschijnlijk naar het donkere verenkleed van de beschreven vogel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Frans-Guyana.