Alle soorten › Steltloperachtigen › Meeuwen, sterns en schaarbekken › Vorkstaartmeeuw
Vorkstaartmeeuw | Xema sabini
Sabine's Gull | Gaviota de Sabine | Gaivota-de-sabine
De vorkstaartmeeuw is een kleine, sternachtige meeuw die op de arctische toendra broedt en de rest van het jaar op open zee doorbrengt. Een groot deel van de Pacifische broedvogels overwintert in de koele Humboldtstroom voor de kust van Peru. Hij is de enige meeuw met een gevorkte staart en een vleugeltekening in drie scherpe driehoeken.
Geluid
Op de wintergronden meestal stil. Soms een raspend, sternachtig krrrie.
Opname: Patrik Åberg — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
30–34 cm, met een kleine kop, een korte zwarte snavel met een gele punt en een licht gevorkte staart. Volwassen vogels hebben een grijze mantel en bovenvleugel, een zwarte buitenvleugel en een witte driehoek daartussen; in de vlucht is dat driedelige patroon kenmerkend. In broedkleed een donkergrijze kap met een smalle zwarte rand; in winterkleed is de kop wit met een grijsbruine achterhals. Jonge vogels zijn grijsbruin geschubd van boven, met hetzelfde vleugelpatroon en een zwarte staartpunt. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De jonge drieteenmeeuw Rissa tridactyla heeft een zwarte zigzagband over de vleugel en een rechte staart. De Franklins meeuw Leucophaeus pipixcan is groter en donkerder, met een grijze bovenvleugel zonder witte driehoek en alleen zwart op de vleugelpunt. Op afstand lijkt de vlucht op die van een stern, maar sterns hebben een langere, puntige snavel en geen zwarte buitenvleugel met witte driehoek.
Leefgebied
Open zee, vooral boven het koele, voedselrijke water van de Humboldtstroom en langs fronten waar watermassa's elkaar ontmoeten; komt zelden dicht onder de kust. Vliegt licht en laag over het water en pikt kleine kreeftjes, vislarven en ander zoöplankton van het oppervlak, vaak in groepjes en met franjepoten. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia en het noorden van Ecuador vooral als doortrekker op zee. Voor de kust van het zuiden van Ecuador en van Peru talrijk als wintergast, meestal op enige afstand van het land; ook in de wateren rond de Galápagos. In het binnenland, ook in Bolivia, hooguit uitzonderlijk. Broedt op de toendra van Alaska, Canada, Groenland en Siberië; de Pacifische vogels overwinteren voor de westkust van Zuid-Amerika.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Ga mee met een pelagische tocht vanuit een Peruaanse haven tussen november en april; vorkstaartmeeuwen zitten vaak tussen franjepoten en stormvogeltjes op de grens tussen kustwater en open zee. Let in de vlucht op het driedelige vleugelpatroon.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De wereldstand is groot en verspreid over afgelegen gebieden; veranderingen in de Humboldtstroom tijdens El Niño kunnen de verspreiding op zee verschuiven.
Wetenschappelijke naam
Xema sabini | (Sabine, 1819)
Sabine beschreef de soort in 1819 als Larus Sabini; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Xema werd in 1819 ingevoerd door Leach. De geslachtsnaam Xema werd in 1819 door William Elford Leach ingevoerd en lijkt een verzonnen naam zonder betekenis. De soortnaam eert Edward Sabine (1788–1883), Brits officier, natuurkundige en poolreiziger, die de exemplaren verzamelde; zijn broer Joseph Sabine beschreef de soort. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sabine-eilanden, Melvillebaai, West-Groenland.