Alle soorten › Steltloperachtigen › Meeuwen, sterns en schaarbekken › Zwaluwstaartmeeuw
Zwaluwstaartmeeuw | Creagrus furcatus
Swallow-tailed Gull | Gaviota tijereta | Gaivota-rabo-de-andorinha
De zwaluwstaartmeeuw is de enige meeuw die vrijwel uitsluitend 's nachts foerageert. Hij heeft daarvoor zeer grote ogen en jaagt in het donker op open zee op inktvissen en kleine vissen die naar het oppervlak komen. Bijna de hele wereldstand broedt op de Galápagos; een klein aantal broedt op het eiland Malpelo voor de kust van Colombia.
Geluid
Een rauwe, ratelende roep en een hoge, fluitende wiieh; in de kolonie ook klikkende geluiden, die mogelijk helpen bij de oriëntatie in het donker.
Opname: Eric DeFonso — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto
Herkenning
55–60 cm, een slanke meeuw met lange, spitse vleugels en een diep gevorkte, witte staart. Het oog is zeer groot en donker, met een rode oogring. De snavel is zwart met een lichtgrijze tot witachtige punt; de poten zijn roze tot rood. In broedkleed is de kop leigrijs tot zwartachtig, met een witte vlek aan de snavelbasis; mantel en bovenvleugel zijn grijs, de onderdelen wit. Buiten de broedtijd is de kop wit met een donkere vlek rond het oog en een grijze waas op de achterkop. In de vlucht een driekleurig vleugelpatroon: zwarte buitenste handpennen, een grote witte driehoek op de achterrand van de vleugel en een grijze voorvleugel. Jonge vogels zijn wit met bruin geschubde bovendelen, een donkere oogvlek en een zwarte staartband. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De vorkstaartmeeuw Xema sabini heeft een vergelijkbaar driekleurig vleugelpatroon, maar is veel kleiner, met een zwarte snavel met gele punt en een minder diep gevorkte staart; hij komt als wintergast uit het noorden op zee voor. De lavameeuw Leucophaeus fuliginosus, eveneens van de Galápagos, is geheel donkergrijs met een zwartachtige kop en een rechte staart. De lachmeeuw Leucophaeus atricilla en Franklins meeuw Leucophaeus pipixcan hebben donkere vleugelpunten zonder witte driehoek en een rechte staart.
Leefgebied
Broedt op rotsige kusten en kliffen, op richels en tussen lavablokken dicht bij het water. Foerageert 's nachts op open zee, vaak tientallen kilometers van de kolonie, en pikt inktvis en kleine vis van het oppervlak. Overdag rusten de vogels in de kolonie of op het water. Het nest is een kuiltje met steentjes en stukjes koraal; het legsel bestaat uit één ei. Er wordt het hele jaar door gebroed, met een broedcyclus per paar die korter is dan een jaar.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Op de Galápagos op de meeste eilanden met geschikte kusten, onder meer Genovesa, Española, South Plaza en North Seymour. Een kleine kolonie broedt op Malpelo (Colombia). Buiten de broedtijd zwerven vogels oostwaarts en verblijven ze op zee voor de kusten van Colombia, Ecuador en Peru, tot in het noorden van Chili; vanaf het vasteland zelden te zien. Ontbreekt in Bolivia.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op de Galápagos zitten zwaluwstaartmeeuwen overdag op kliffen bij de aanlegplaatsen, zoals op Genovesa en South Plaza, en kun je ze van dichtbij bekijken. In de schemering vertrekken ze naar zee; vanaf boten zie je ze 's avonds soms rond de verlichting vliegen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Doordat bijna de hele stand op de Galápagos broedt, is de soort kwetsbaar voor ingevoerde roofdieren zoals ratten en voor voedseltekort in El Niño-jaren.
Wetenschappelijke naam
Creagrus furcatus | (Néboux, A-S, 1842)
Néboux, A-S beschreef de soort in 1842 als Larus furcatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Creagrus werd in 1854 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam komt van Grieks kreagra, 'vleeshaak', naar de haakvormige snavel. De soortnaam is Latijn furcatus, 'gevorkt', van furca, 'vork', naar de gevorkte staart. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Galápagoseilanden.