Alle soorten › Kraanvogelachtigen › Rallen › Waterhoen
Waterhoen | Gallinula chloropus
Common Moorhen | Gallineta común | Galinha-d'água
Het waterhoen is de meest verbreide ral van het gidsgebied, van moerassen en vijvers in het laagland tot meren hoog op de altiplano. Het zwemt met knikkende kop en wippende staart en loopt ook veel over oevers en drijvende planten. De vogels van de hoge Andes (garmani) zijn duidelijk groter dan die van het laagland.
Geluid
Een explosief, rollend krrruk en een reeks kakelende, steeds langzamer wordende tonen; verder korte, scherpe kik-roepen.
Opname: Roger Ahlman — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
32–35 cm, in de hoge Andes groter. Volwassen vogels zijn leigrijs tot zwartachtig, met een donkerbruine rug. Het voorhoofdsschild en de snavel zijn rood, de snavelpunt geel. Langs de flank loopt een witte streep; de onderstaart is wit aan de zijden en zwart in het midden en wordt bij het zwemmen getoond. De poten zijn geelgroen met een rode 'kousenband'. De seksen zijn gelijk. Jongen zijn grijsbruin met een lichte keel en een donkere snavel met vaal schild.
Verwarringssoorten
Het vlekflankwaterhoen Porphyriops melanops is kleiner, met een groengele snavel zonder rood schild en witte stippen op de flanken. Het Amerikaans purperhoen Porphyrio martinica is blauwpaars met een groene rug, een lichtblauw schild en gele poten. De Amerikaanse meerkoet Fulica americana en de punakoet Fulica ardesiaca zijn gedrongener, effen grijszwart, met een witte of geelachtige snavel en zonder witte flankstreep.
Leefgebied
Meren, lagunes, vijvers, moerassen, sloten, rijstvelden en viskwekerijen met oevervegetatie, van zeeniveau tot ruim 4000 m op de altiplano. Eet waterplanten, zaden, algen, insecten, slakken en ander klein voedsel, zowel zwemmend als lopend op de oever. Het nest is een kom van plantenmateriaal in oevervegetatie of op drijvende planten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia wijdverspreid in het laagland en in de Andes, tot op de hoogvlakten van de Oostelijke Cordillera. In Ecuador langs de kust en in de inter-Andesdalen. In Peru langs de kust, in de Andes en plaatselijk in het oostelijke laagland; de grote hooglandvorm op de meren van de puna. In Bolivia op de altiplano, onder meer rond het Titicacameer, en plaatselijk in het laagland. Op de Galápagos een schaarse broedvogel op enkele eilanden met zoet water. Buiten het gidsgebied in grote delen van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij vrijwel elk meer of moeras met rietkragen; in parken en bij viskwekerijen laten de vogels zich vaak in het open zien.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort profiteert plaatselijk van kunstmatige wateren, maar heeft te lijden onder drooglegging en vervuiling.
Wetenschappelijke naam
Gallinula chloropus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Fulica Chloropus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Gallinula werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam is Latijn gallinula, 'hennetje', een verkleinwoord van gallina, 'hen'. De soortnaam komt van Oudgrieks khlōros, 'groen', en pous, 'voet', naar de groene poten. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Engeland.