Alle soorten › Kraanvogelachtigen › Rallen › Zwarte dwergral

Zwarte dwergral | Laterallus jamaicensis

Black Rail | Polluela negra | Sanã-preta

De zwarte dwergral is de kleinste ral van het gidsgebied: een donkergrijze vogel met witte stippels op de rug en rode ogen. In het gidsgebied komt hij alleen in Peru voor, in kustmoerassen en in de moerassen rond het meer van Junín in de Andes. De vorm van Junín wordt vaak als aparte soort beschouwd.

Zwarte dwergral (Laterallus jamaicensis)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een snelle reeks hoge, scherpe tonen en droge ratels, vooral 's nachts en in de schemering. De stem van de Zuid-Amerikaanse vormen verschilt van die in Noord-Amerika.

Luister: ZangXC1162668

Opname: Paul Lenrumé — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13–15 cm. Kop en onderdelen donker leigrijs, nek en bovenrug donker kastanjebruin. Rug en vleugels donkerbruin met fijne witte stippels; flanken en onderstaartdekveren met smalle witte bandjes. De snavel is kort en zwart, de ogen zijn rood en de poten donker. De seksen zijn nagenoeg gelijk. De vorm van de Peruaanse kust is lichter dan die van Junín.

Verwarrings­soorten

De galápagosdwergral Laterallus spilonota lijkt sterk, maar komt alleen op de Galápagos voor. De amazonedwergral Laterallus exilis heeft een witte keel, een roestbruine nek en een groenachtige snavel, en leeft in het Amazonelaagland. De loodgrijze ral Pardirallus sanguinolentus is veel groter, met een lange, groengele snavel met rode en blauwe basis. Het roodsnavelporseleinhoen Mustelirallus erythrops is groter, met effen bruine bovendelen en een rode snavelbasis.

Leefgebied

Dichte, lage moerasvegetatie met zeggen, biezen en gras, vaak op plekken met slechts enkele centimeters water: aan de kust in brakke en zoete moerassen, in de Andes in de moerassen rond het meer van Junín op ongeveer 4100 m. Zoekt op de grond naar insecten, kleine slakken en zaden. Het nest is een kom van plantenmateriaal, laag in dichte vegetatie.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied alleen in Peru: plaatselijk in moerassen langs de kust (ondersoort murivagans) en in de moerassen rond het meer van Junín (ondersoort tuerosi). Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Noord- en Midden-Amerika, het Caribisch gebied, centraal Chili en het aangrenzende westen van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in de schemering en 's nachts bij kustmoerassen in Peru en bij de oeverzone van het meer van Junín; de vogel blijft vrijwel altijd onder dekking en loopt bij verstoring weg in plaats van op te vliegen.

Staat van instandhouding

Bedreigd. Kustmoerassen verdwijnen door drooglegging, bebouwing en landbouw; rond het meer van Junín zijn wisselende waterstanden door waterkrachtwinning en vervuiling door mijnbouw de belangrijkste bedreigingen. Ook de vorm van Junín, als aparte soort opgevat, geldt als bedreigd.

Wetenschappelijke naam

Laterallus jamaicensis | (Gmelin, 1789)

Gmelin beschreef de soort in 1789 als Rallus jamaicensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Laterallus werd in 1855 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam is een samentrekking van Rallus lateralis, een oude naam van de Braziliaanse dwergral (Latijn lateralis, 'van de zijkant'). De soortnaam verwijst naar Jamaica. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Jamaica.