Alle soorten › Hoenderachtigen › Tandkwartels › Zwartmaskertandkwartel

Zwartmaskertandkwartel | Odontophorus atrifrons

Black-fronted Wood Quail | Corcovado carinegro | Uru-de-testa-preta

De zwartmaskertandkwartel is een tandkwartel van bergbos in het uiterste noorden van de Andes en in de Sierra Nevada de Santa Marta. Het zwarte gezicht en de zwarte keel onderscheiden hem van de andere tandkwartels van het gidsgebied. Hij leeft in groepjes op de bosbodem en heeft een klein verspreidingsgebied.

Zwartmaskertandkwartel (Odontophorus atrifrons)
Foto: Sanzbirder — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een snel, ritmisch duet van herhaalde, rollende tonen, vergelijkbaar met dat van andere tandkwartels, vooral bij zonsopkomst en in de schemering. Daarnaast zachte contactroepjes in de groep.

Luister: ZangXC236028

Opname: Niels Krabbe — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

26–28 cm, gedrongen, met een korte staart en een korte kuif. Voorhoofd, gezicht, kin en keel zijn zwart; de kruin en de kuif zijn donkerbruin. De bovendelen zijn bruin, fijn zwart en okerkleurig gemarmerd, met lichte vlekjes op de vleugels. De onderdelen zijn grijsbruin tot okerbruin, fijn donker gebandeerd, met kleine lichte vlekjes. De seksen lijken op elkaar; de drie ondersoorten verschillen in de tint van rug en buik.

Verwarrings­soorten

De gemarmerde tandkwartel Odontophorus gujanensis komt lager voor, in laagland- en voetheuvelbos, en heeft een bruin gezicht met oranjerode huid rond het oog. Andere tandkwartels van het gidsgebied hebben geen zwart masker en leven niet in hetzelfde berggebied.

Leefgebied

De bodem van vochtig bergbos en nevelwoud, ook oud secundair bos, ruwweg tussen 1200 en 3000 m. Leeft in groepjes die over de bosbodem lopen en in het bladstrooisel zoeken naar zaden, vruchten en ongewervelden. Het nest ligt op de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Binnen het gidsgebied alleen in Colombia: in de Sierra Nevada de Santa Marta, de Serranía de Perijá en het noordelijke deel van de Oostelijke Cordillera. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de aangrenzende bergen van het westen van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek de soort in bergbos van de Sierra Nevada de Santa Marta, waar bospaden en ongestoorde hellingen de meeste kans bieden. Luister bij zonsopkomst naar het duet en wacht stil op een pad.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd, maar het verspreidingsgebied is klein. Bedreigingen zijn ontbossing voor landbouw en plaatselijk jacht.

Wetenschappelijke naam

Odontophorus atrifrons | Allen, 1900

Allen beschreef de soort in 1900 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Odontophorus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks odous, odontos, 'tand', en -phoros, 'dragend', naar de getande rand van de snavel. De soortnaam komt van Latijn ater, 'zwart', en frons, 'voorhoofd'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Valparaíso, Sierra Nevada de Santa Marta, Colombia.