Alle soorten › Zangvogels › Muggenvangers › Zwartstaartmuggensluiper
Zwartstaartmuggensluiper | Ramphocaenus melanurus
Trilling Gnatwren | Soterillo picudo | Chirito
De zwartstaartmuggensluiper is een kleine, slanke vogel met een opvallend lange, dunne snavel en een lange, smalle staart die hij voortdurend opwipt en heen en weer zwaait. Hij leeft in dichte lianen en struikgewas aan bosranden en in secundair bos en laat zich vooral horen door zijn heldere triller. In het gidsgebied is hij de meest verbreide muggensluiper, aan beide zijden van de Andes.
Geluid
De zang is een heldere, gelijkmatige triller op één toonhoogte, één tot enkele seconden lang, soms licht stijgend of dalend. Daarnaast nasale, schorre roepen.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12–13 cm, waarvan de snavel ruim 2 cm. Snavel lang, recht en dun. De bovendelen zijn grijsbruin, de kop warmer bruin. Gezicht en zijkanten van de hals zijn kaneelkleurig tot geelbruin. De keel is witachtig, de onderdelen zijn licht geelbruin, op de flanken warmer. De staart is lang, smal en zwartachtig, met witte punten aan de buitenste pennen. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer en hebben een kortere snavel.
Verwarringssoorten
Hellmayrs muggensluiper Ramphocaenus sticturus is vrijwel gelijk, maar donkerder, met een okerkleurige zweem op kop, borst en flanken en een ander, ratelend geluid; hij leeft in het zuidwestelijke Amazonegebied, ten zuiden van het verspreidingsgebied van deze soort. De zwartborstmuggensluiper Microbates collaris en de grijsbuikmuggensluiper Microbates cinereiventris hebben een korte staart en leven lager, dicht bij de grond. Muggenvangers (Polioptila) hebben een kortere snavel en grijze bovendelen.
Leefgebied
Dichte lianen, struikgewas en verwarde vegetatie aan bosranden, in open plekken in het bos, in secundair bos en in half droog bos, van zeeniveau tot ongeveer 1500 m. Zoekt in paren insecten en spinnen in het middenniveau en de lagere lagen, vaak in gemengde groepen. Het nest is een diepe kom laag in een struik of tussen bladeren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia verbreid in het laagland en de voetheuvels aan beide zijden van de Andes, van de Pacifische kust en het Caribische laagland tot het Amazonegebied. In Ecuador zowel in het westen als in het oosten. In Peru in het noordwesten en in het noordelijke Amazonegebied. In Bolivia vervangen door Hellmayrs muggensluiper. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot Panama en in Venezuela, de Guyana's en Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister aan bosranden en in secundair bos naar de heldere triller en kijk daarna in dichte lianen op middelhoogte. De lange snavel en de wippende, zwaaiende staart zijn kenmerkend, ook als de vogel half verscholen zit.
Staat van instandhouding
In deze afbakening niet geëvalueerd. De soort in brede zin werd als niet bedreigd beoordeeld; ze verdraagt secundair bos en bosranden en is in grote delen van het gidsgebied algemeen.
Wetenschappelijke naam
Ramphocaenus melanurus | Vieillot, 1819
Vieillot beschreef de soort in 1819 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Ramphocaenus voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks rhamphos, 'snavel', en kainos, 'nieuw, vreemd', naar de zeer lange, dunne snavel die Vieillot beschreef. De soortnaam komt van Grieks melas, 'zwart', en oura, 'staart': 'met zwarte staart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Omgeving van Rio de Janeiro, Brazilië.