Alle soorten › Zangvogels › Leeuweriken › Botswanaleeuwerik
Botswanaleeuwerik | Certhilauda chuana
Short-Clawed Lark | Alondra Chuana
De Botswanaleeuwerik is een slanke, piepersachtige leeuwerik met een lange staart, een dunne snavel en een brede witte wenkbrauwstreep. Het mannetje trekt de aandacht met een zangvlucht waarin hij steil omhoogvliegt en met een lange, dalende fluittoon naar beneden valt. De soort komt alleen voor in een klein gebied rond de grens van Botswana en Zuid-Afrika.
Geluid
In de zangvlucht vliegt het mannetje steil omhoog tot 10–15 meter, laat zich dan met gesloten vleugels vallen en geeft daarbij een lange, dalende fluittoon, fieeeeeoeoe, soms voorafgegaan door enkele korte tonen. Daarnaast een heldere, zeer hoge roep en een reeks fluitende tonen vanaf een struik of paal.
Opname: Derek Engelbrecht — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
18–20 cm. Slank en langstaartig, met een vrij lange, dunne en licht gebogen snavel, korter dan bij de langsnavelleeuweriken. De kop toont een brede witachtige wenkbrauwstreep, een donkere oogstreep en een witte keel. De bovendelen zijn warm grijsbruin met donkere vlekken en lichte randen, zodat de rug geschubd lijkt; de stuit is warmer roestbruin, vooral in vlucht zichtbaar. De borst is okerkleurig met fijne donkere streepjes, de buik wit. De achterteenklauw is kort, waar de naam naar verwijst. Geen roest in de vleugel en geen kuif. De seksen zijn gelijk, het mannetje iets groter.
Verwarringssoorten
De roodnekleeuwerik Corypha africana is gedrongener, met een kuif, een zwaardere snavel en veel roest in de vleugel. De sabotaleeuwerik Calendulauda sabota is kleiner en compacter, met een korte, stevige snavel en een sterker gezichtspatroon. De savanneleeuwerik Calendulauda africanoides is kleiner, egaal okerbruin boven en leeft op rode Kalahari-zanden. De oostelijke langsnavelleeuwerik Certhilauda semitorquata heeft een langere snavel en leeft op grazige, rotsige hellingen, niet op vlakke savanne. Het zekerst zijn de zangvlucht met de dalende fluittoon en het beperkte verspreidingsgebied.
Leefgebied
Open, kort begraasde savanne en velden met verspreide doornstruiken op vlakke tot licht glooiende grond, vaak op kalkrijke of steenachtige bodem en op overbeweid land en braakliggende akkers. Paren foerageren op de grond op insecten en andere ongewervelden en zaden.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Endemisch in het grensgebied van Botswana en Zuid-Afrika, in twee gescheiden deelgebieden: in het zuidoosten van Botswana en het aangrenzende noordwesten van Zuid-Afrika (Noordwest, rond Mahikeng), en een oostelijke populatie in Limpopo, rond Polokwane. De soort komt nergens anders ter wereld voor.
- Jaarrond
- Wintergast (ca. apr–sep)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Jaarrond, het best vroeg in de ochtend in het broedseizoen (vooral augustus–december), wanneer de mannetjes hun zangvlucht uitvoeren. Luister naar de lange dalende fluit en zoek de vogel daarna op een struiktop of paal. Bekende plekken zijn de omgeving van Polokwane (het Polokwane Game Reserve) en de vlakten rond Mahikeng en Gaborone.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar het verspreidingsgebied is klein en versnipperd. Omzetting van savanne in akkers, verdichting van doornstruweel door overbeweiding en stedelijke uitbreiding rond Polokwane en Gaborone kosten plaatselijk leefgebied.
Wetenschappelijke naam
Certhilauda chuana | (Smith, 1836)
Smith beschreef de soort in 1836 als Alauda chuana; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Certhilauda werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Certhilauda combineert Certhia, 'boomkruiper', met Alauda, 'leeuwerik' — een leeuwerik met een lange, gebogen snavel als van een boomkruiper. chuana verwijst naar Bechuanaland, het land van de Tswana, waar deze leeuwerik voor het eerst werd verzameld. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Het land voorbij Kuruman (Latakoo), Zuid-Afrika.