Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Brazza's zwaluw
Brazza's zwaluw | Phedinopsis brazzae
Brazza's Martin | Golondrina del Congo
Brazza's zwaluw is een kleine, onopvallende oeverzwaluw van de rivieren van het Congobekken, met een gestreepte onderzijde en een recht afgesneden staart. In het gebied komt hij alleen in het noorden van Angola voor en hij behoort tot de slechtst bekende zwaluwen van Afrika.
Geluid
De zang begint met enkele korte tonen die steeds sneller worden en overgaan in een ingewikkeld zoemend geluid, soms gevolgd door een paar zachte klikjes. Roept in de vlucht een zacht tsjip.
Opname: Wayne Paes — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
11–12 cm; klein en compact, met een recht afgesneden staart. Bovenzijde grijsbruin, kop iets donkerder. Onderzijde wit met scherpe zwartbruine lengtestrepen op keel en borst, naar de buik toe minder; onderstaartdekveren wit. Ondervleugel donker grijsbruin. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben lichtere, vagere borststrepen en roestbruine tot geelbruine randjes aan de veren van de bovendelen.
Verwarringssoorten
De vale oeverzwaluw Riparia paludicola heeft een egaal bruine, ongestreepte keel en borst en een ingekeepte staart. De oeverzwaluw Riparia riparia heeft een witte keel en een bruine borstband zonder strepen. De witbrauwzwaluw Neophedina cincta is veel groter, met een bruine borstband en een wit wenkbrauwvlekje. De Maskarenenzwaluw Phedina borbonica is eveneens gestreept, maar groter en zwaarder en komt alleen als wintergast in het oosten van het gebied voor.
Leefgebied
Tropische laaglandrivieren met steile zandige oevers, waarin hij zijn nestgang graaft; jaagt boven de rivier en boven aangrenzende savanne. Op de hoogvlakten ook in brede, grazige rivierdalen door bosland. Broedt aan het eind van de droge tijd (juli–oktober), voordat de rivieren buiten hun oevers treden.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Binnen het gebied alleen in het noorden en noordoosten van Angola, langs rivieren in het Congobekken. Daarbuiten in Congo-Kinshasa en Congo-Brazzaville; een mogelijke waarneming in het zuidoosten van Gabon.
Hoe en wanneer kijken
Zoek in het noorden van Angola langs rivieren met steile zandoevers naar kleine, bruine zwaluwen die laag boven het water jagen. De beste kans is in de droge tijd, wanneer de vogels bij hun nestgangen in de oevers actief zijn; een goede blik op de gestreepte borst en de rechte staart is nodig.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd, maar slecht bekend. Afhankelijk van ongestoorde rivieroevers voor het nestelen; zandwinning en veranderingen in de rivierloop kunnen broedkolonies plaatselijk bedreigen.
Wetenschappelijke naam
Phedinopsis brazzae | (Oustalet, J-FÉ, 1886)
Oustalet, J-FÉ beschreef de soort in 1886 als Phedina Brazzae; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phedinopsis werd in 1971 ingevoerd door Wolters. Phedinopsis combineert de geslachtsnaam Phedina met het Griekse opsis, 'uiterlijk' — een zwaluw die op Phedina lijkt. brazzae eert de Italiaans-Franse ontdekkingsreiziger Pierre Savorgnan de Brazza (1852–1905), later gouverneur-generaal van Frans-Congo, die het eerste exemplaar verzamelde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Nganchu aan de Kongorivier, Republiek Congo.