Alle soorten › Duifachtigen › Duiven › Kaneeltortel
Kaneeltortel | Aplopelia larvata
Lemon Dove | Paloma Caripálida
De kaneeltortel is een schuwe, gedrongen bosduif die over de bosbodem loopt in de schemer van montaan en kustbos. Een lichte, bijna witte gezichtsmasker boven kaneelbruine onderdelen maakt haar herkenbaar zodra zij in een lichtvlek stapt.
Geluid
Een zacht, laag en diep hoe-oe, iets stijgend en met lange pauzes herhaald, buikspreekachtig, zodat de richting slecht te bepalen is. Bij het opvliegen klinkt een luid vleugelgeklapper.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
Ongeveer 25 cm, gedrongen, met een vrij korte staart en een ronde kop. Voorhoofd en gezicht zijn lichtgrijs tot wittig, de kruin en achterhals grijs met een groen- en paarsglanzende weerschijn. Borst en buik zijn warm kaneel- tot roestbruin, de bovendelen donker olijfbruin met een bronsgroene glans. Het oog is rood en omgeven door een kale roodpaarse oogring; de poten zijn roze-rood. In vlucht zijn de vleugels egaal donker, zonder rosse handpennen. Het vrouwtje is doffer, met een minder helder gezicht; jonge vogels zijn donkerbruin met roestbruine veerranden.
Verwarringssoorten
De tamboerijnduif (Turtur tympanistria) is kleiner, met in het mannetje helderwitte onderdelen en een wit gezicht, en toont in vlucht roodbruine handpennen. De smaragdvlekduif (Turtur chalcospilos) en de staalvlekduif (Turtur afer) zijn kleiner, met glanzende vleugelvlekken, roodbruine handpennen en donkere banden over de stuit. De roodoogtortel (Streptopelia semitorquata) is groter, met een halsband, en zit meestal hoog in de boom.
Leefgebied
Vochtig montaan bos, kloofbos, kustbos en duinbos met een open, schaduwrijke bodem en veel strooisel; ook dichte tuinen en plantages die aan bos grenzen. Zoekt op de grond naar zaden, gevallen vruchten, slakjes en insecten, en keert bladeren om. Vliegt bij verstoring laag en snel weg tussen de stammen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het oosten en zuiden van het gebied in bosgebieden: in Zuid-Afrika van de West-Kaap (Kaapse Schiereiland, Knysna) via de Oost-Kaap en KwaZulu-Natal tot Mpumalanga en Limpopo, verder Eswatini, het oostelijk hoogland van Zimbabwe, de bergbossen en het kustbos van Mozambique, de hooglanden van Malawi, noordoostelijk Zambia en de westelijke escarpementbossen van Angola. Daarbuiten in bosgebieden van Oost-Afrika tot Ethiopië en in West- en Centraal-Afrika.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Loop vroeg in de ochtend stil over bospaden in bijvoorbeeld Kirstenbosch, het Knysnabos, Karkloof of de Vumba, en kijk vooruit naar de bosbodem: de vogel loopt vaak voor je uit en stapt dan net in een lichtvlek. Vogelbaden en voederplaatsen in bostuinen trekken haar soms aan. Jaarrond.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; de IUCN voert de soort onder de oudere naam Columba larvata. De soort is wijdverspreid en plaatselijk algemeen, maar gebonden aan inheems bos en daardoor gevoelig voor kap, versnippering en een verstoorde ondergroei.
Wetenschappelijke naam
Aplopelia larvata | (Temminck, 1809) (GBIF: Columba larvata)
Temminck beschreef de soort in 1809 als Columba Larvata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Aplopelia werd in 1855 ingevoerd door Bonaparte. Aplopelia komt van het Griekse haplos, 'eenvoudig, effen', en peleia, 'duif' — naar het weinig opvallende, effen getekende verenkleed. larvata is Latijn voor 'gemaskerd' — naar het lichte, afstekende gezicht. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Knysna, Zuid-Afrika.