Alle soorten › Steltloperachtigen › Meeuwen en sterns › Noddy
Noddy | Anous stolidus
Brown Noddy | Tiñosa Común
De noddy is een donkerbruine stern van tropische oceanen, met een grijswitte kruin en een wigvormige staart zonder vork. In zuidelijk Afrika is hij een zeldzame gast die vooral na cyclonen voor de kust van Mozambique en KwaZulu-Natal opduikt.
Geluid
Op zee meestal stil. In kolonies een laag, raspend, kraaiachtig kraa of karrk en een zacht grommend gekwetter.
Opname: Alexander Schlatmann — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 42 cm, een vrij grote, egaal chocoladebruine stern met lange vleugels en een lange, wigvormige staart met een kleine inkeping in het midden. Voorhoofd en kruin zijn grijswit en gaan geleidelijk over in de grijze achterkop; een smalle zwarte teugelstreep en een wit halvemaantje onder het oog. In vlucht contrasteren de lichtere bruine ondervleugeldekveren met de donkere slagpennen, en de bovenvleugeldekveren zijn iets lichter dan de handpennen. De snavel is zwart, stevig en licht neerwaarts gebogen; de poten zijn zwartbruin. Jonge vogels hebben een bruinige kruin en lichte randen aan de dekveren.
Verwarringssoorten
De kleine noddy (Anous tenuirostris) is kleiner en tengerder, met een langere, dunnere snavel, een lichtere, grijzere kop die scherp tegen de donkere hals afsteekt, en egaal donkere ondervleugels zonder contrast. Jonge bonte sterns (Onychoprion fuscatus) zijn ook donkerbruin, maar hebben lichte stippen op de bovendelen, een lichte buik en onderstaartdekveren en een diep gevorkte staart.
Leefgebied
Tropische, warme oceaan, vaak ver op zee. Foerageert in groepen boven scholen roofvissen en tonijnen, die kleine visjes en inktvissen naar het oppervlak drijven; pikt prooi van het oppervlak in een korte duik of al fladderend. Rust op drijfhout, boeien en schepen. Broedt op rotsige en koraaleilanden, op richels, in struiken en laag in bomen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het gebied een zeldzame gast voor de kust van Mozambique en KwaZulu-Natal, vaak na zware stormen of cyclonen in het Kanaal van Mozambique; enkele meldingen verder naar het zuiden en uitzonderlijk voor de westkust. De dichtstbijzijnde kolonies liggen voor de kust van Tanzania, op de Seychellen en elders in de westelijke Indische Oceaan. Verder in alle tropische oceanen, in de Atlantische Oceaan onder meer op Sint-Helena en Ascension.
Hoe en wanneer kijken
De beste kans is vanaf pelagische tochten voor Ponta do Ouro of vanaf de kust bij Durban en Richards Bay kort na een cyclone in de zomer. Let op een donkerbruine stern met lichte kruin die zich laag boven de golven voortbeweegt, soms met een groep bonte sterns.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De wereldpopulatie is groot en over tropische eilanden verspreid. Plaatselijk zijn kolonies aangetast door ingevoerde ratten en katten, eierrapen en verstoring; uitroeiing van predatoren op broedeilanden heeft verschillende kolonies doen herstellen.
Wetenschappelijke naam
Anous stolidus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Sterna stolida; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Anous werd in 1826 ingevoerd door Stephens. Anous is Grieks voor 'dom, onnozel' — naar de tamheid waarmee noddy's zich door zeelieden lieten benaderen en vangen. stolidus is Latijn voor 'dom, onnozel' — naar de tamheid van de vogels, die zich op zee gemakkelijk lieten vangen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit West-Indië.