Roodschouderglansspreeuw | Lamprotornis nitens

Geluid

Een rollend, fluitend trrr-tsjrie-tsjrrr als contactroep, en een lange, afwisselende zang van gekwetter, fluittonen en imitaties, vaak vanaf een hoge zitplaats. De vleugels maken in de vlucht een hoorbaar ruisend geluid. Het nasale skwie-aar van de groenstaartglansspreeuw ontbreekt.

Herkenning

23–25 cm. Effen glanzend blauwgroen, kop en oorstreek in dezelfde kleur als de rest van het lichaam, zonder donker oorvlak. De kleine vleugeldekveren vormen een paarse tot bronsviolette schoudervlek, die bij zittende vogels vaak half verborgen is; op de grote dekveren staat een rij donkere vlekjes. Buik en flanken zijn blauwgroen tot blauw, zonder magenta. Het oog is fel oranjegeel, snavel en poten zwart. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn doffer, met een zwartachtige, weinig glanzende onderzijde en een donkerder oog.

Verwarrings­soorten

De groenstaartglansspreeuw Lamprotornis chalybaeus heeft een donker staalblauw oorvlak en een blauwe buik met magenta flanken, en roept nasaal skwie-aar. De blauwoorglansspreeuw Lamprotornis chloropterus is kleiner, met een scherpe donkere oorband en een violette buik. De pijlstaartglansspreeuw Lamprotornis acuticaudus heeft een wigvormige staart en een rood oog. De grote glansspreeuw Lamprotornis australis en Meves' glansspreeuw Lamprotornis mevesii zijn groter en langstaartig, met een donker oog. De zwartbuikglansspreeuw Notopholia corusca van kustbos is kleiner en heeft een donkere buik.

Leefgebied

Acaciasavanne, Kalahari-doornveld, open bosveld en droge rivierbossen, ook tuinen, parken, boerderijen, kampeerterreinen en stadsranden. Zoekt voedsel vooral op de grond: insecten, spinnen, vruchten en afval; bezoekt ook aloës en koraalbomen voor nectar. Broedt in boomholten en nestkasten, soms in gaten in paaltjes of gebouwen.

Verspreiding en trek

Wijdverspreid in Zuid-Afrika, ontbreekt echter grotendeels in het zuidwestelijke fynbos, het hoge Drakensberggebied en de droogste Namakwa-kust; ook in de lage delen van Lesotho en in heel Eswatini. Algemeen in Namibië behalve de Namib, in heel Botswana, in het westen en zuiden van Zimbabwe, het zuiden van Mozambique (ten zuiden van de Save), het zuidwesten van Zambia en het westen en zuiden van Angola. Buiten het gebied langs de westkust noordwaarts tot in het westen van Congo-Kinshasa, Congo-Brazzaville en het zuiden van Gabon.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. okt–mrt)
• Wintergast (ca. apr–sep)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Jaarrond en overal gewoon rond kampen en boerenerven in het binnenland. Omdat hij zo algemeen is, is hij de maatstaf om de groenstaartglansspreeuw tegen af te zetten: let op de effen kop zonder donker oor, het rollende trrr-tsjrie en de paarse schouder die bij het opvliegen zichtbaar wordt.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd; algemeen en in veel streken toegenomen door aanplant van bomen, waterpunten en bebouwing. Concurrentie om nestholten met de uitheemse spreeuw en treurmaina speelt plaatselijk in stedelijk gebied.

Wetenschappelijke naam

Lamprotornis nitens | (Linnaeus, 1766)

Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Turdus nitens; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Lamprotornis werd in 1820 ingevoerd door Temminck. Lamprotornis komt van het Griekse lampros, 'glanzend, schitterend', en ornis, 'vogel' — naar het metaalachtig glanzende verenkleed van de glansspreeuwen. nitens is Latijn voor 'glanzend, schitterend' — naar het metaalglanzende blauwgroene verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Angola (niet nader bepaald).