Nepenthes micramphora

Herkenning

Een kleine klimplant tot twee meter, met ronde stengels en opvallend kleine bladeren: zittend, leerachtig en kaal, lancetvormig-elliptisch, slechts 4 tot 8 cm lang en 7 tot 10 mm breed. De onderbekers zijn bijna cilindrisch en naar de rank toe trechtervormig, slechts 2,5 tot 4 cm hoog en 1,2 tot 1,6 cm breed, met gefranjerde vleugels, een zeer smal rond peristoom van nog geen millimeter en een niervormig deksel dat iets breder is dan de mond. Een rozet kan tot zeven levende bekers tegelijk dragen. De bovenbekers zijn trechtervormig, met een taille onder het peristoom, 3,7 tot 6,7 cm hoog en meestal ongeveer 4 cm. De bekers zijn geelgroen en dicht rood gespikkeld, met een geel, soms rood aangelopen peristoom. De vrouwelijke bloeiwijze is 25 tot 35 cm lang, roestbruin viltig, met twintig tot veertig eenbloemige steeltjes.

Gelijkende soorten

Tot 2009 werd de soort aangezien voor Nepenthes bellii uit noordoostelijk Mindanao en Dinagat. Die is in alle opzichten groter, met onderbekers tot 9 cm, een peristoom van 5 tot 8 mm en veel langere ranken. Op Mount Hamiguitan zelf is verwarring met de andere kannenplanten onwaarschijnlijk: Nepenthes hamiguitanensis heeft roomwitte bovenbekers tot 20 cm, Nepenthes peltata grote, bolle grondbekers tot 28 cm, en Nepenthes justinae eveneens veel grotere bekers. De piepkleine, rood gespikkelde bekers en de kleine, smalle bladeren maken Nepenthes micramphora op de berg onmiskenbaar.

De val en hoe hij werkt

Een miniatuurval. De onderbekers zijn nauwelijks groter dan een vingerkootje, met een peristoom van minder dan een millimeter breed, en staan in rozetten die tot zeven bekers tegelijk dragen: een plant zet dus in op aantal in plaats van grootte. De gefranjerde vleugels leiden mieren en andere kleine kruipende dieren naar de mond. De bovenbekers hebben een taille onder het peristoom, die het terugklimmen bemoeilijkt. Met zulke kleine bekers bestaat de prooi vermoedelijk vooral uit mieren en andere kleine geleedpotigen, maar gericht prooionderzoek is niet gepubliceerd.

Standplaats en ecologie

Blootgestelde plaatsen op ultramafisch substraat, van 1100 m tot de top op 1635 m: hoog-montaan mosbos, secundaire vegetatie, bergkammen, kliffen en aardverschuivingen (R3, B1). De soort is beperkt tot ultramafische bodems en groeit terrestrisch, op plekken waar de vegetatie laag en open is en licht tot de grond doordringt. Het klimaat op de berg is koel en nat, met veel neerslag en mist.

Verspreiding en hoogte

Endemisch op Mount Hamiguitan in de provincie Davao Oriental, in het uiterste zuidoosten van Mindanao, Filipijnen. Onze eigen soortenlijst noemt 'Mindanao', wat klopt, maar het werkelijke gebied is beperkt tot deze ene berg. De berg maakt deel uit van het Mount Hamiguitan Range Wildlife Sanctuary, sinds 2014 werelderfgoed van UNESCO. Oudere opgaven van Nepenthes bellii van deze berg betreffen deze soort.

• Waargenomen (hokken van een graad)

Vormen en variatie

Er zijn geen variëteiten of vormen beschreven, en er zijn geen bevestigde natuurlijke hybriden bekend, al kunnen sommige planten op de berg kruisingen met verwante soorten zijn. De taxonoom Jan Schlauer beschouwt Nepenthes hamiguitanensis als de hybride Nepenthes micramphora × Nepenthes peltata; de beschrijvers van die soort zijn het daar niet mee eens. De bekers zijn vrij constant van kleur, geelgroen met dichte rode spikkels; het peristoom is geel en soms rood aangelopen.

Waar en wanneer te zien

Mount Hamiguitan is beschermd en alleen met vergunning en erkende lokale gidsen te bezoeken. Deze soort is er volgens McPherson talrijk op open plekken boven ongeveer 1100 m, maar je moet goed kijken: de bekers zijn nauwelijks groter dan een duim en gaan op in mos en struikgewas. Zoek op kammen, rotsige hellingen en aardverschuivingen naar rozetten met smalle bladeren en een krans van kleine, rood gespikkelde kruikjes. Blijf op de paden en neem niets mee.

Staat van instandhouding

De soort is nog niet door de IUCN beoordeeld en staat daarom als 'niet geëvalueerd' (NE) in deze gids. Stewart McPherson beschouwde haar in 2009 als niet bedreigd, vanwege de uitgebreide populaties op de berg en de toegangsbeperkingen. De erkenning als werelderfgoed in 2014 versterkt de bescherming verder. Als lid van het geslacht Nepenthes staat de soort in CITES bijlage II, zodat internationale handel in wilde planten een vergunning vereist. Omdat het hele gebied één berg omvat, blijven verstoring van de open topvegetatie, brand en klimaatverandering risico's.

Wetenschappelijke naam

Nepenthes micramphora | Heinrich, McPherson, Gronemeyer & Amoroso, 2009

Nepenthes micramphora werd in 2009 beschreven door Volker Heinrich, Stewart McPherson, Thomas Gronemeyer en Victor Amoroso, in deel 2 van McPhersons Pitcher Plants of the Old World (p. 1314-1319). Het holotype werd op 31 januari 2005 verzameld op de berg Hamiguitan, op het pad vanaf San Isidro, op 1300-1600 m hoogte, en ligt in het herbarium van de Central Mindanao University, Musuan, Bukidnon, Filipijnen. De berg Hamiguitan, op het pad vanaf San Isidro, Mindanao, Filipijnen, op 1300-1600 m hoogte — dezelfde berg als eerder N. hamiguitanensis (golf 23) en N. justinae (golf 24). De naam is afgeleid van het Griekse "mikros" ("klein") en het Latijnse "amphora" ("amfoor, kruik"), en verwijst naar de zeer kleine bekers van deze soort.

World Checklist of Vascular Plants (WCVP), via Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew.