Aasgier | Neophron percnopterus

Geluid

Vrijwel altijd zwijgzaam; buiten de kolonie en het kadaver hoor je hem nauwelijks. Bij het nest en in ruzies om aas een hees gegrom, een sissend ssiii en een nasaal, miauwend mjaaa; jongen bedelen met een rauw, herhaald tsji-tsji-tsji. Bij de nestrichel klinkt soms een zacht knorren tussen de partners, verder is het stil.

Herkenning

Kleine, slanke gier, vuilwit tot crème met zwarte slagpennen: het zwart-witte vluchtbeeld is onmiskenbaar, met een geheel donkere achterrand van de vleugel. De staart is wit en duidelijk wigvormig, met een hoekige punt, en steekt ver achter de vleugel uit. Kop en keel zijn naakt en helgeel, en de lange, borstelige nekveren vormen een puntige manenkraag. De snavel is dun, geel met een zwarte punt. Zweeft op vlakke vleugels met de handen iets naar voren; de vleugel is smal voor een gier. De jonge vogel is vrijwel egaal donkerbruin met een grijzig gezicht en wordt in vier tot vijf jaar vlekkerig lichter.

Verwarrings­soorten

De donkere jonge vogel is het probleem. Een kleine, verre monniksgier kan ermee worden verward: die is enorm, met veel bredere, rechte vleugels en een korte staart, terwijl de jonge aasgier smalle vleugels heeft en een lange wigvormige staart — en het formaat verraadt zich zodra hij naast een vale gier vliegt. Met de zwarte wouw is de verwarring reëler: de wouw heeft een gevorkte of recht afgesneden staart, nooit een wig, vliegt met soepele slagen en draait voortdurend met de staart, en toont een lichte vlek aan de basis van de handpennen. De witte adult kan hooguit worden verward met een ooievaar, die hals en poten gestrekt draagt en een rode snavel heeft, of met een adulte lammergier, die veel groter is, lange smalle vleugels heeft en oranje onderdelen zonder zwart.

Leefgebied

Broedt op rotswanden en in riviercanyons, op richels en in holten van kalk- of zandsteenwanden, vaak in bescheiden ravijnen die een vale gier zou versmaden. Foerageert boven graansteppe, dehesa, schrale weiden en garrigue met extensieve veehouderij, en bezoekt trouw voederplaatsen, vuilstorten en boerenerven, waar hij kleine resten, nageboortes en insecten oppikt. Zoekt ook langs wegen en in droge rivierbeddingen.

Verspreiding en trek

Spanje is het Europese bolwerk, met 1490 tot 1567 paren bij de telling van 2018: Ebrovallei, Iberisch Systeem, Castilië en León, Extremadura, Andalusië en de Pyreneeën, plus een eilandbevolking op Fuerteventura en Lanzarote — de guirre — die de vierhonderd vogels overschrijdt en jaarrond blijft. In de rest van Europa resteren ongeveer 85 paren in Frankrijk, 67 tot 90 in Portugal, 26 in Bulgarije, 13 in Italië en nog maar vijf in Griekenland; de Balkanstand krimpt jaar na jaar. De Europese vogels overwinteren in de Sahel, tussen Mauritanië en Tsjaad.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Van maart tot september, in de kloven van de Duratón, de Riaza of de Ebro, en in Monfragüe. Vroeg in de ochtend zitten de paren nog op de richels van de rotswand en laten zich rustig bekijken; tegen halverwege de ochtend gaan ze foerageren. Een actieve voederplaats, een kadaverstort bij een veehouderij of een bergpas waar trekkende roofvogels samenkomen — Tarifa in augustus en september — geeft de grootste kans.

Staat van instandhouding

IUCN: Endangered (bedreigd). Het is de enige Europese gier die wereldwijd in die categorie staat. In de twintigste eeuw stortte de stand in, en in India roeide het veeartsenijmiddel diclofenac vrijwel de hele bevolking uit; in Europa is de Spaanse stand stabiel, maar de Balkanstand wordt nog steeds kleiner. Bedreigingen zijn illegaal gif, diergeneesmiddelen in veekadavers, elektrocutie en aanvaringen met hoogspanningsleidingen, windturbines, nestroof en, op de trek en in de Afrikaanse winterkwartieren, jacht en handel voor bijgeloof.