Alle soorten › Pelikaanachtigen › Reigers › Grote zilverreiger
Grote zilverreiger
Ardea alba | Great egret | Garceta grande
De grote zilverreiger is een sneeuwwitte reiger op het formaat van een blauwe reiger, die in dertig jaar tijd van dwaalgast tot vaste wintervogel van het Nederlandse boerenland is geworden. Wie hem eenmaal in een sloot heeft zien staan, moet vooral leren hoe je hem op afstand van zijn kleinere naamgenoten scheidt.
Geluid
Buiten de kolonie meestal zwijgzaam. Bij verstoring en in kolonies een laag, rauw kraah of een kort, hees krrok, dieper en droger dan het schallende fraank van de blauwe reiger. Op winterse slaapplaatsen hoor je bij het invallen soms een korte grommende ruzieroep tussen vogels die te dicht bij elkaar landen.
Opname: Stanislas Wroza — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Gelijkmatig wit, zonder kuif, met een opvallend lange hals die in rust een scherpe, laag zittende knik vertoont — bijna een geknakte hals in plaats van een ronde bocht. Snavel buiten het broedseizoen helder geel, in de broedtijd donkerend tot zwart met blauwgroene teugels; poten en tenen zijn altijd zwart, de tenen dus nooit geel. Let op de mondspleet, die duidelijk tot achter het oog doorloopt: een kenmerk dat op flinke afstand nog te zien is. In vlucht een zwaar, traag beeld met diepe slagen, de hals ver ingetrokken in een uitpuilende kiel en de zwarte poten ver voorbij de staart.
Verwarringssoorten
Kleine zilverreiger is beduidend kleiner en slanker, heeft het hele jaar een zwarte snavel en, doorslaggevend, gele tenen aan zwarte poten; zijn vleugelslag is sneller en losser. Koereiger is nog kleiner en gedrongen, met korte dikke hals, kaakzak onder de snavel en een korte gele snavel, en foerageert doorgaans droog bij vee. Blauwe reiger heeft hetzelfde formaat en vliegbeeld, maar is grijs; jonge blauwe reigers in fel tegenlicht zijn de klassieke valstrik — kijk dan naar de snavel- en pootkleur.
Leefgebied
Ondiepe oevers van moerassen, plassen, kreken en rietland, maar in de winter net zo goed langs gewone poldersloten, in natte weilanden en op akkerranden. Jaagt staand of langzaam stappend op vis, kikkers en vooral muizen; in muizenrijke winters staan er tientallen in het grasland ver van open water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedt in Nederland vooral in de grote laagveen- en kleimoerassen — Oostvaardersplassen, Lauwersmeer, Weerribben-Wieden, het Deltagebied — na de eerste broedgevallen in de Oostvaardersplassen in 1978. Buiten de broedtijd staat de soort verspreid over het hele land. In Spanje broedt hij onder meer in Doñana, de Ebrodelta en de Albufera van Valencia, en overwinteren er grote aantallen in rijstvelden en marismas.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- Trekrichting
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Rijd in november of december langs open polderland met veel sloten en scan de weilanden: bij een muizenpiek staan de vogels als witte palen in het gras, ver van het water. Voor het broedkleed met zwarte snavel en groenblauwe teugels moet je juist in april in een moerasgebied zijn, bij voorkeur bij zonsopgang wanneer de vogels vanaf de slaapplaats uitzwermen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern) en in Europa een van de opvallendste succesverhalen: sinds de jaren tachtig sterk toegenomen en westwaarts uitgebreid, waarschijnlijk door betere bescherming, nieuwe moerasnatuur en zachtere winters. Strenge, langdurige vorst blijft de belangrijkste rem, omdat de vogels dan geen ondiep water of muizen meer bereiken.