Alle soorten › Pelikaanachtigen › Reigers › Koereiger
Koereiger
Bubulcus ibis | Cattle egret | Garcilla bueyera
De koereiger is de kleine, gedrongen witte reiger die je niet in het water maar in het gras vindt, tussen koeien en paarden. In Spanje is hij een van de talrijkste vogels van het boerenland; in Nederland gaat het nog om tientallen, maar de aantallen lopen snel op.
Geluid
Buiten kolonie en slaapplaats vrijwel zwijgzaam. In de kolonie een laag, kikkerachtig, knorrend rrok-rrok en een schor krik-krak bij ruzie om een nestplek. In Spanje het best te horen bij grote gemeenschappelijke slaapplaatsen in eucalyptus of dorpsbomen, in de eerste minuten na aankomst rond zonsondergang.
Opname: Oliver Komar — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Klein en compact, met een korte, dikke hals, een bolle rug en een duidelijk zichtbare kaakzak onder de keel — die "onderkin" is het snelste kenmerk. De snavel is kort, dik en geel, de kop oogt rond en te groot voor de vogel. Buiten de broedtijd volledig wit met grijszwarte tot vuilgele poten; in broedkleed krijgt hij oranjebruine veren op kruin, borst en mantel en kleuren snavel en poten dieper oranjerood, met bij de piek van de balts felrode teugels. Juvenielen hebben een donkere snavel, maar behouden de gedrongen bouw met kaakzak. In vlucht compact en kortnekkig, met snelle, ondiepe slagen en poten die nauwelijks voorbij de staart komen.
Verwarringssoorten
Kleine zilverreiger is slanker en langbeniger, met een het hele jaar zwarte, dunne snavel en gele tenen op zwarte poten, en jaagt actief rennend in ondiep water in plaats van rustig lopend in gras. Grote zilverreiger is veel groter, met een zeer lange geknikte hals en zwarte poten en tenen. Een jonge koereiger met donkere snavel wordt het vaakst voor een kleine zilverreiger aangezien: kijk dan naar de silhouethouding — kort, gebogen en met bolle keel — en naar het gedrag bij vee.
Leefgebied
Anders dan de andere witte reigers grotendeels landvogel: begraasd grasland, dehesa's, ruige akkerranden, rijstvelden, irrigatiekanalen en vuilstortplaatsen. Loopt vlak achter grazend vee of achter de tractor en pikt opgeschrikte sprinkhanen, kikkers en muizen. Slaapt gemeenschappelijk in bomen en rietvelden, vaak samen met andere reigers en ibissen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
In Spanje een van de gewoonste vogels van het agrarische landschap, met tienduizenden in de marismas van de Guadalquivir, de rijstvelden van Valencia en de Ebrodelta, en met slaapplaatsen midden in dorpen en steden. In Nederland pas sinds 1998 broedvogel en nog altijd schaars, met kleine kolonies in het Deltagebied en Noord-Brabant; buiten de broedtijd duiken groepjes op in weilanden door het hele land, en de soort overwintert er steeds vaker. Dat verschil in schaal tussen beide landen is opvallend en verklaart waarom veel Nederlandse vogelaars de soort pas in Spanje echt leren kennen.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Zoek in Nederland in oktober tot februari koeien of paarden die nog buiten lopen, vooral in Zeeland, West-Brabant en de Zuid-Hollandse eilanden, en scan de kudde; koereigers staan tussen de poten van het vee en zijn op afstand als bult wit te zien. In Spanje is het laatste uur licht bij een slaapplaats spectaculair: honderden vogels komen in slierten aanvliegen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern) en een van de snelst uitbreidende vogelsoorten ter wereld. De Europese populatie groeit al decennia en schuift noordwaarts op, geholpen door zachte winters en extensieve veehouderij. Kwetsbaar blijft de soort voor lange vorstperioden, die in Noordwest-Europa lokaal veel slachtoffers maken.