Alle soorten › Trapachtigen › Trappen › Oostelijke kraagtrap
Oostelijke kraagtrap
Chlamydotis macqueenii | MacQueen's bustard | Hubara asiática
Een woestijntrap uit Centraal-Azië die maar een handvol keren in Europa is vastgesteld. Elke waarneming roept tegenwoordig twee vragen op in plaats van één: is het de goede soort, en is het een wilde vogel? De valkerij heeft de soort in het Midden-Oosten aan beide kanten veranderd, als jachtwild en als kweekproduct.
Geluid
Vrijwel altijd zwijgzaam. Een baltsende man laat een laag, hijgend zuchten horen dat alleen op enkele tientallen meters te horen is. Van een dwaalgast in Europa hoef je geen geluid te verwachten.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname beschikbaar.
Herkenning
Slank en hoogpotig, kleiner dan de grote trap maar met een veel langere hals. De bovendelen zijn zandkleurig met zwarte pijlpunttekening, de onderdelen wit. Langs de zijkant van de witte hals loopt een smalle zwarte band van losse, verlengde veren die in balts als een brede kraag wordt gespreid; op de kruin staat een zwart-witte kuif. In vlucht valt een groot wit veld aan de basis van de handpennen op, met zwarte punt, terwijl de hals recht vooruit wordt gestrekt en de vleugelslag traag en soepel is.
Verwarringssoorten
De westelijke kraagtrap, Chlamydotis undulata, van Noord-Afrika en de Canarische Eilanden is kleiner, donkerder en dichter getekend op de rug, met een kortere kuif en minder wit in de vleugel; op de Canarische Eilanden komt uitsluitend die soort voor. Vrouwtjes grote trap zijn zwaarder gebouwd, korter van hals en missen de zwarte halsstreep. Op grote afstand in trillende lucht lijkt elke trap op elke andere; werk met de halslengte en het vleugelpatroon.
Leefgebied
Halfwoestijn en droge steppe met verspreide dwergstruiken: alsem, saxaul en zoutplanten op zand- en kleivlakten, en kale grindvlakten waar de begroeiing nauwelijks tot de knie komt. De vogel loopt hier grote afstanden en vertrouwt volledig op zijn schutkleur: hij drukt zich plat bij gevaar en vliegt pas op als je er bijna bovenop staat.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedt van de Sinaï en Arabië oostwaarts door Iran, Centraal-Azië en Kazachstan tot in Mongolië; de noordelijke vogels overwinteren in Pakistan en Noordwest-India. In Europa gaat het om een handvol overwegend negentiende-eeuwse gevallen, waaronder vier Britse tussen 1847 en 1962, plus losse gevallen in Nederland, Polen, Bulgarije, Griekenland en Italië.
- Broedvogel (zomer)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Wie de soort wil zien reist in april naar Kazachstan of Oezbekistan, of in december en januari naar de Rann van Kutch in Gujarat, waar overwinterende vogels de zoutvlakten aflopen. Bij een Europese kandidaat geldt vooral: fotografeer de poten en de vleugelbasis. Ringen, enkelbandjes of slijtplekken van riemen aan de loopbenen zijn het eerste waar een commissie naar kijkt.
Staat van instandhouding
Kwetsbaar op de wereldlijst en overal in de broedgebieden afnemend door jacht met valken en verlies van steppe. Tegelijk worden er in het Midden-Oosten en Centraal-Azië jaarlijks tienduizenden gekweekte vogels losgelaten en ontsnappen er geregeld valkeniersvogels. Daardoor is de herkomst van een Europese waarneming moeilijk vast te stellen: een deel van de recente gevallen rond de oostelijke Middellandse Zee gaat terug op uitgezette vogels, en juist daarom wegen de oude gevallen van vóór de kweekprogramma's zwaarder.