Alle soorten › Zangvogels › Sprinkhaanzangers › Sprinkhaanzanger
Sprinkhaanzanger
Locustella naevia | Common grasshopper-warbler | Buscarla pintoja
Een muisgrijze sluiper die je bijna nooit ziet en die zich verraadt met een geluid dat nauwelijks op een vogel lijkt: minutenlang aanhoudend snerpen als een naaimachine of een visserslijn die wordt afgedraaid. Wie hem wil zien, moet in de schemering stil blijven staan en geduld hebben.
Geluid
De zang is een hoog, droog, mechanisch snerpen op één toon, als een naaimachine of een sprinkhaan: een aanhoudend srrrrrrrrrrrrrrrr dat een tot vijf minuten zonder onderbreking kan doorlopen. Het bijzondere is dat het geluid komt en gaat: de vogel draait zingend zijn kop heen en weer, waardoor het volume golft en de zang van vlakbij en van ver tegelijk lijkt te komen — een van de lastigste geluiden om op af te lopen. Ten opzichte van de snor is hij hoger, droger, sneller en ijler. Vooral van een half uur na zonsondergang tot diep in de nacht en opnieuw in de vroege ochtend, van half april tot in juni.
Opname: Tommy Andriollo — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Olijfbruin tot olijfgroen boven met fijne, donkere streepjes op kruin, mantel en schouders, en vuilwit tot geelbruin onder. Het beslissende kenmerk zit onder de staart: de lange onderstaartdekveren zijn duidelijk donker gestreept. De staart is lang, breed en trapsgewijs afgerond, de wenkbrauwstreep is vaag en de poten zijn lichtroze. Hij loopt en klimt muisachtig door de vegetatie en vliegt zelden meer dan een paar meter.
Verwarringssoorten
Snor is de tegenhanger: egaal roodbruin zonder enige streping, ongestreepte onderstaartdekveren, en een lagere, vollere en gelijkmatiger ratel. Rietzanger heeft een gestreepte kruin met een brede crèmekleurige wenkbrauwstreep, een roestbruine stuit en een grillige, krassende zang met imitaties. Krekelzanger is groter, egaler donkerbruin met een grijze borstwas en zingt in een tragere, klakkende maat. Struikrietzanger is warmer bruin en ongestreept.
Leefgebied
Lage, dichte, verruigde vegetatie met een open bodemlaag: natte ruigten met riet en zegge, verlandingszones, jonge bosaanplant en kapvlakten, heide met pijpenstrootje, braakliggende akkers en dijktaluds. Hij heeft geen open water nodig, wel structuur en dekking tot op de grond.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Van Ierland en Iberië oostwaarts tot Centraal-Azië. In Nederland een schaarse maar wijdverbreide broedvogel van moerasruigten, jonge aanplant en natte duinvalleien, met de zwaartepunten in Flevoland, de Delta en Noord-Nederland. In Spanje broedt hij alleen in het noorden — Cantabrië, de Pyreneeën en het noordwesten — en is hij verder een schaarse doortrekker. Overwintert in West-Afrika.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Eind april en de eerste helft van mei, vanaf een half uur na zonsondergang. Zoek een verruigd perceel of een natte ruigte langs een dijk, blijf staan en luister; loop niet op het geluid af maar wacht tot je het punt vanuit twee kanten kunt kruispeilen. Op koele, windstille avonden zingen ze het langst achtereen, en soms klimt een mannetje na een halfuur even in de top van een ruigtestengel.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd; de Europese stand fluctueert sterk en volgt de beschikbaarheid van jonge, ruige vegetatie. Vroeg en overal maaien, het rechttrekken en schonen van slootkanten en het snel dichtgroeien van kapvlakten kosten hem terrein; nieuwe natuurontwikkeling en braakliggende gronden leveren juist tijdelijk grote aantallen op.