Alle soorten › Zangvogels › Lijsters › Amerikaanse boslijster
Amerikaanse boslijster | Hylocichla mustelina
Wood Thrush | Zorzal maculado
De Amerikaanse boslijster is de lijster van het oude loofbos in het oosten van Noord-Amerika: warm roodbruin op kop en rug, met grote ronde vlekken op een witte onderzijde. Hij broedt van Zuid-Canada tot de Golfkust en overwintert in het laagland van Midden-Amerika. Sinds de jaren zestig is de populatie ongeveer gehalveerd, en de soort geldt als een ijkpunt voor de toestand van het oostelijke bos.
Geluid
De zang bestaat uit korte strofen van drie delen. Het eerste deel is een reeks zachte, lage bup-bup-bup-notities die alleen van dichtbij hoorbaar zijn; dan volgt een luide fluitende middenfrase, meestal drie tot vijf tonen, vaak weergegeven als ee-oo-lay; daarna een snelle, hoge triller die als het ware van twee kanten tegelijk komt. Dat laatste komt doordat de vogel zijn syrinx aan beide zijden onafhankelijk gebruikt en dus twee tonen tegelijk kan voortbrengen. De alarmroep is een snel, staccato pit-pit-pit.
Opname: Daniel Parker — CC BY-NC-SA 4.0 · Watertown, Litchfield County, Connecticut, United States · xeno-canto
Herkenning
Kop, nek en bovenrug zijn helder roestbruin, naar de staart toe overgaand in olijfbruin — een kleurverloop dat andere lijsters van dit formaat missen. De onderzijde is wit met grote, scherp begrensde, ronde zwartbruine vlekken die doorlopen tot op de flanken en de zijkant van de buik. Rond het oog staat een witte oogring in een wit gestreepte wang. De poten zijn roze, de vogel is fors en kortstaartig. Mannetje en vrouwtje zijn niet te onderscheiden.
Verwarringssoorten
Dwerglijster en veery zijn kleiner, slanker en veel vager gevlekt: bij de veery beperken de vlekken zich tot een lichte waas op de bovenborst, bij de dwerglijster zijn ze kleiner en grijzer. Heremietlijster heeft een roodbruine staart die afsteekt tegen een bruine rug, precies omgekeerd aan het verloop bij de boslijster, en wipt zijn staart bij het neerzitten. Roodborstlijster is groter en heeft een egaal oranje onderzijde zonder vlekken. Het kleurverloop van rossige kop naar bruine stuit, de grote ronde vlekken en de witte oogring vormen samen de zekerste combinatie.
Leefgebied
Vochtig, oud loof- en gemengd bos met een gesloten kronendak boven ongeveer zestien meter, een open bosbodem met een dikke bladlaag en een dichte struiklaag eronder. Grote, aaneengesloten bospercelen leveren duidelijk meer jongen op dan kleine snippers in een agrarisch landschap. Geïrrigeerde tuinen en voorstadsbos met veel ondergroei worden ook gebruikt. In de winter zit hij in laaggelegen tropisch bos en bosranden, van laagland tot middelhoge hellingen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.
Verspreiding en trek
Het broedgebied loopt van Zuid-Manitoba, Zuid-Ontario, Quebec en Nova Scotia zuidwaarts tot Noord-Florida en de Golfkust, en westwaarts ongeveer tot de Missouri. De trek gaat over de Golf van Mexico in één nachtvlucht; in Oost-Texas en Noordoost-Mexico verschijnen in april en september doortrekkers. Het winterareaal ligt van Zuid-Mexico via Belize, Guatemala en Honduras tot in Nicaragua en verder zuidwaarts, met een zwaartepunt aan de Atlantische laaglandzijde. De verdeling over de Mexicaanse deelstaten is uit de literatuur slechts globaal af te leiden.
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
De beste kans is het eerste licht in mei en juni in een groot, vochtig loofbos: de fluitende middenfrase draagt honderden meters en de vogel zingt vanaf een tak halverwege de hoogte, waar hij tegen het licht als een gedrongen, kortstaartige lijster te zien is. Sta stil aan de rand van een open plek met veel bladstrooisel en wacht tot hij naar beneden komt om met de snavel bladeren opzij te gooien.
Staat van instandhouding
Partners in Flight (het Noord-Amerikaanse samenwerkingsverband voor vogelbescherming) schat de broedpopulatie op ongeveer twaalf miljoen vogels. De Noord-Amerikaanse broedvogeltelling (Breeding Bird Survey) laat tussen 1966 en 2023 een afname van ongeveer één procent per jaar zien, samen ongeveer 45 procent, het sterkst langs de Atlantische kust en in New England; het State of the Birds-rapport van 2025 (het tweejaarlijkse Noord-Amerikaanse statusrapport) plaatst de soort op de gele kantelpuntlijst. De oorzaken liggen aan beide kanten van de trekweg: versnippering van het broedbos vergroot de kans op nestpredatie en op eileg door de bruinkopkoevogel, terwijl in Midden-Amerika laaglandbos wordt omgezet in landbouwgrond. Zure neerslag die kalk uit de bosbodem spoelt, vermindert bovendien het aanbod aan kalkrijke ongewervelden.
Wetenschappelijke naam
Hylocichla mustelina | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Turdus mustelinus, naar een exemplaar uit New York; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. De soortnaam mustelinus betekent 'wezelkleurig', van het Latijnse mustela 'wezel', naar het warme roodbruin van de bovenzijde. Het geslacht Hylocichla, in 1864 ingevoerd door Spencer Baird, komt van het Griekse hulē 'bos' en kikhlē 'lijster' en betekent dus 'boslijster'; de Nederlandse en de Engelse naam geven dat rechtstreeks weer.