Alle soorten › Steltloperachtigen › Strandlopers en snippen › Beringstrandloper

Beringstrandloper | Calidris ptilocnemis

Rock Sandpiper | Correlimos roquero

De beringstrandloper is de tegenhanger van de paarse strandloper aan de Grote Oceaan: even plomp, even gehecht aan wier en steen, maar met een zwarte buikvlek in broedkleed. De grootste ondersoort overwintert vrijwel voltallig aan de kop van Cook Inlet in Alaska, het koudste overwinteringsgebied dat van enige waadvogel bekend is.

Beringstrandloper (Calidris ptilocnemis)
Foto: Credit USFWS — Public domain · Wikimedia Commons

Geluid

Het mannetje zingt in een baltsvlucht met bevende vleugels boven zijn stukje toendra: een lange reeks trillers in korte, paarsgewijs herhaalde motieven, per-dierrr per-dierrr, beri beri, rita rita. Staand op een pol laat hij daarbij een krekelachtig sjirpen horen. De gewone roep is een kort kwit, in vlucht een schurend tsjeert. Bij alarm volgt een dalend geratel van staccato noten; in de winterkudde blijft het bij zacht gebabbel.

Luister: ZangXC406192

Opname: Patrik Åberg — CC BY-NC-SA 4.0 · Nome, Nome Census Area, Alaska, United States · xeno-canto

Herkenning

Een plompe strandloper met korte nek en korte poten en een vrij lange, licht gebogen snavel. In broedkleed heeft hij een kastanjebruine kruin en oorvlek, een licht gezicht, een rug met grijs, roest en goud, en — bij de vogels van de Beringzee-eilanden — een grote zwarte buikvlek. In winterkleed is hij diep leigrijs met een lichte, grijs gespikkelde onderzijde, een oranje snavelbasis en geelgroene poten. Jonge vogels zijn donkerbruin met goudgele veerzomen en een beige, vaag gestreepte borst. De vier ondersoorten verschillen vooral in maat en in de omvang van de buikvlek; die van de Pribilofeilanden is de grootste en bleekste.

Verwarrings­soorten

De paarse strandloper (Calidris maritima) lijkt in winterkleed sprekend op hem, maar hoort aan de Atlantische kant thuis; de twee komen nergens samen voor. De bonte strandloper (C. alpina) heeft in broedkleed óók een zwarte buikvlek, maar is slanker, bruiner van rug en heeft zwarte poten en een langere, gelijkmatig gebogen snavel. De brandingloper (C. virgata) deelt dezelfde rotskust, maar is groter, veel dikker van snavel en toont in vlucht een witte staartbasis met zwarte eindband. Tussen bonte strandlopers op het slik verraadt de beringstrandloper zich door zijn zwaardere bouw en zijn oranje snavelbasis.

Strandlopers, ruiters en snippen vergelijken: snavel, poten, vleugelstreep en stuit

Leefgebied

Buiten het broedseizoen op met wier begroeide rotskusten, riffen en golfbrekers, maar anders dan de paarse strandloper ook volop op slik- en zandplaten bij riviermondingen en in estuaria. Bij hoogwater rust hij op oevers, grindbanken en havenhoofden. Hij broedt op vochtige of droge kusttoendra beneden ongeveer driehonderd meter, met lage bulten en zeggeveldjes, meestal dicht bij zoet water én zee. In de winter beslist de kwaliteit van het voedsel: aan de kop van Cook Inlet leeft hij bijna uitsluitend van kleine tweekleppige schelpdieren met veel vlees in weinig schelp.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.

Verspreiding en trek

Broedt aan de kusten van westelijk Alaska, op de eilanden in de Beringzee en langs de Aleoeten, en aan de Russische kant op Tsjoekotka en Kamtsjatka. Overwintert op ijsvrije rotskusten van de Grote Oceaan, van de Aleoeten en Cook Inlet zuidwaarts tot Brits-Columbia, Washington en Oregon; verder naar het zuiden wordt hij snel schaars. De ondersoorten schuiven daarbij langs elkaar heen: de vogels van de Pribilofeilanden en Saint Matthew blijven het dichtst bij huis, die van Tsjoekotka en westelijk Alaska trekken het verst. Ongeveer twintigduizend vogels brengen de winter door aan de kop van Cook Inlet, waar het midden in de winter maar vijf uur licht is.

  • Jaarrond
  • Broedvogel (zomer)
  • Winter
  • Doortrek
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
De kaart is een dichtheidsveld en geen ingetekende arealgrens: hij is opgebouwd uit de waarnemingen zelf en houdt zich daarom niet aan staats- of landsgrenzen. Zowel de seizoenskleur als de kleurdiepte komt per hokje uit de tellingen van GBIF (2006–2026), geteld per hokje van 0,7° en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. Elk hokje wordt afzonderlijk in juni–juli, december–januari en de trekmaanden geteld, en krijgt de kleur van het seizoen dat er wint; een hokje heet pas broedvogel of wintervogel als het andere seizoen er bijna leeg is. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Waar en wanneer kijken

Aan de kust van Washington en Oregon zoek je hem van november tot april op basaltpunten, jetty's en golfbrekers, tussen brandinglopers en zwarte steenlopers — kijk het gezelschap na op de vogel met de oranje snavelbasis. In Alaska is het net andersom: daar staat hij in de winter juist op de slikken. Rond hoogwater dringen de groepjes samen op een rotspunt, veel dichter opeen dan bij laag tij.

Staat van instandhouding

De wereldpopulatie wordt op ongeveer 140.000 vogels geschat; de vorm van de Pribilofeilanden telt daarvan maar enkele tienduizenden. In vijftig jaar verdween meer dan de helft van de vogels, al lijkt de trend van de laatste jaren stabiel. Olie is de zwaarste bedreiging, omdat vrijwel de hele populatie in een smalle getijdenzone leeft en zich 's winters in enkele baaien verzamelt.

Wetenschappelijke naam

Calidris ptilocnemis | (Coues, 1873)

Coues beschreef de soort in 1873 als Tringa ptilocnemis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Calidris gaat terug op het Griekse kalidris, bij Aristoteles de naam voor een grijze vogel van de waterkant. ptilocnemis is samengesteld uit het Griekse ptilon, 'veer', en knēmē, 'onderbeen', naar de bevedering die bij deze soort ver over het scheenbeen doorloopt. Het beschreven exemplaar kwam van Saint George in de Pribilofeilanden, precies waar de grootste en bleekste vorm broedt.