Alle soorten › Scharrelaarachtigen › IJsvogels › Groene ijsvogel
Groene ijsvogel | Chloroceryle americana
Green Kingfisher | Martín Pescador Verde
De groene ijsvogel is de kleinste van de drie ijsvogels die in het uiterste zuiden van de Verenigde Staten broeden, en tegelijk de wijdst verspreide ijsvogel van het westelijk halfrond: het areaal loopt van Zuid-Texas en Zuid-Arizona tot diep in Argentinië. Van boven is hij donkergroen met witte spikkels, van onderen wit met een rossige borstband bij het mannetje en een dubbele groene band bij het vrouwtje. De snavel is voor zijn lichaamsgrootte lang en zwaar.
Geluid
De roep is een reeks korte, droge tikken, tik... tik-tik... tik, onregelmatig verspreid en vaak overstemd door het geluid van stromend water. Bij opwinding of bij het wegvliegen langs de oever versnelt de tik tot een kort ratelend stootje. Een gezongen geluid ontbreekt; het tikken, meestal vanaf een lage zitplaats boven het water, is het enige geluid dat de soort geeft.
Opname: Franco Vushurovich — CC BY-NC-SA 4.0 · Bosque de los Constituyentes, Rosario, Argentina · xeno-canto
Herkenning
Een klein, gedrongen ijsvogeltje met een onopvallende, platte kop zonder duidelijke kuif en een lange, zware snavel. Van boven metaalgroen met een rij witte vlekken op de vleugels en de bovenstaart; de buitenste staartveren zijn grotendeels wit, goed zichtbaar in vlucht. Het mannetje heeft een rossige borstband op een verder witte onderkant met groene vlekken op de flanken; het vrouwtje mist het rossig en draagt in plaats daarvan twee smalle groene banden over de borst. Juvenielen lijken op het vrouwtje maar met een bronskleurige waas op de kruin en een lichtgele wasachtige tint op de borst. De vogel zit laag, vaak minder dan een meter boven het water, op een tak of wortel, en duikt vandaar recht naar beneden.
Verwarringssoorten
De bandijsvogel en de Amerikaanse reuzenijsvogel, de andere ijsvogels binnen het broedareaal, zijn aanzienlijk groter, dragen een ruige kuif en zitten hoog boven het water in plaats van laag bij de waterlijn; het vrouwtje van de bandijsvogel heeft bovendien een enkele brede band in plaats van twee smalle. Ten zuiden van de grens overlapt het areaal met dat van de amazone-ijsvogel (Chloroceryle amazona), die duidelijk groter is, een zwaardere snavel heeft en, bij het mannetje, een volledige in plaats van onderbroken rossige band draagt; bij deze soort ontbreken de fijne witte spikkels op de vleugeldekveren die de groene ijsvogel wel heeft.
Leefgebied
Heldere, langzaam stromende rivieren en beken, oude rivierarmen en vijvers met een beschutte, begroeide oever, in Texas en Arizona meestal beneden de duizend meter. Onmisbaar zijn lage, overhangende takken of wortels vlak boven het water om vanaf te jagen, en een steile oeverwand van zand of leem waarin het paar een broedgang graaft. Troebel water en kale, onbeschaduwde oevers zonder dekking mijdt hij.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.
Verspreiding en trek
Het areaal loopt van het uiterste zuiden van Texas (vooral het Rio Grande-dal) en het zuidoosten van Arizona door Mexico en Midden-Amerika naar Zuid-Amerika, waar de soort tot in het noorden van Argentinië voorkomt — een van de grootste noord-zuidarealen van alle Amerikaanse vogels. In de Verenigde Staten is hij het hele jaar standvogel op de weinige plekken waar hij broedt; hij trekt niet weg in de winter, maar volgt wel het water als een beek droogvalt. De noordgrens van het areaal is sinds het begin van de twintigste eeuw stabiel gebleven.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Loop een beschaduwd stuk oever langs, stap zacht en kijk naar lage takken en boomwortels net boven het wateroppervlak in plaats van in de boomtoppen; de vogel verraadt zich vaker door het droge tikken dan door beweging. Santa Ana National Wildlife Refuge in Zuid-Texas en de rivieroevers bij Patagonia in Zuidoost-Arizona gelden als de meest betrouwbare plekken binnen de Verenigde Staten.
Staat van instandhouding
Wereldwijd wijdverbreid en niet bedreigd (LC). Binnen de Verenigde Staten is het areaal klein en afhankelijk van een handvol rivieren met voldoende beschaduwde oever en heldere doorstroming; het rechttrekken van oevers, de bouw van stuwdammen en de onttrekking van rivierwater voor irrigatie vormen plaatselijk een risico voor de nestgangen en de visstand waarvan de soort afhankelijk is.
Wetenschappelijke naam
Chloroceryle americana | (Gmelin, 1788)
Gmelin beschreef de soort in 1788 als Alcedo americana, bij de Oude Wereld-ijsvogels; sindsdien is ze naar een ander geslacht overgeplaatst, vandaar de haakjes om auteur en jaartal. Het geslacht Chloroceryle is gevormd uit het Griekse chloros, 'groen', en keryle, een Oudgrieks woord voor ijsvogel, en verenigt de vier kleine, groene ijsvogels van Amerika. americana is Latijn voor 'van Amerika', naar het continent waar Gmelin de soort plaatste.