Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Muskuseend
Muskuseend | Cairina moschata
Muscovy Duck | Pato real
De muskuseend is de zwaarste eend van het westelijk halfrond: een grote, donkere watervogel met een kaal, rood gezicht vol wratachtige uitgroeisels. In het uiterste zuiden van Texas broedt sinds de jaren tachtig een kleine, schuwe wilde populatie langs de Rio Grande — de enige plek in de Verenigde Staten waar de soort als inheems geldt. Vrijwel overal elders in Noord-Amerika gaat het om verwilderde nakomelingen van de gedomesticeerde vorm, die al eeuwen als erfpluimvee wordt gehouden.
Geluid
De soort is stil. Het vrouwtje laat een zacht, schor gekwaak horen wanneer ze schrikt, en een zachte, hoge roep om de jongen bijeen te houden. Het mannetje maakt nauwelijks geluid behalve tijdens de balts, wanneer hij sist en puft terwijl hij zijn kop op en neer beweegt en zijn kuif opzet. Op de slaapplaats, hoog in oeverbomen, is een troep muskuseenden daardoor vaak eerder te zien dan te horen.
Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · Mérida, Mérida Municipality, Yucatán, Mexico · xeno-canto
Herkenning
Een gedrongen, zwaar gebouwde eend met een lange hals, een geleidelijk oplopende snavel en een vrij lange staart, in de vlucht herkenbaar aan de trage, ganzenachtige vleugelslag. Wilde vogels zijn overwegend zwart met een groene glans op de rug en een groot wit vlak op de vleugel; het kale gezicht draagt weinig, overwegend rood-zwarte wratten. Het mannetje is aanzienlijk groter en zwaarder dan het vrouwtje, met een grotere kop en meer wratweefsel. Verwilderde vogels tonen vrijwel elke combinatie van wit, zwart en bruin en dragen doorgaans veel grotere, egaal felrode wratten dan wilde vogels.
Verwarringssoorten
De grootste verwarring is niet met een andere soort maar binnen de soort zelf: het onderscheid tussen een echte wilde muskuseend en een verwilderde nakomeling van de tamme vorm. Wilde vogels zijn schuw, vliegen geruisloos op vanaf hoge oeverbomen en tonen weinig wit in het verenkleed en kleine, deels zwarte wratten; parkvogels zijn honderdmaal talrijker, tam, vaak veel witter getekend en dragen grote, felrode wratten. Op grotere afstand kan het silhouet, met de lange hals en de zware kop, aan een gans doen denken.
Leefgebied
Wilde vogels houden zich op langs rivieren en moerasbossen met hoge oeverbomen, waar ze overdag in de dekking van het bladerdak rusten en 's nachts of in de vroege ochtend foerageren op ondiepe, begroeide wateren. Voor de nestplaats is een boomholte op enige hoogte boven het water onmisbaar; kunstmatige nestkasten worden overgenomen. Verwilderde vogels gebruiken een veel breder scala aan wateren, van stadsvijvers tot afwateringskanalen, en zijn daar veel minder aan bosrand gebonden dan hun wilde verwanten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.
Verspreiding en trek
Het inheemse verspreidingsgebied strekt zich uit van het noorden van Mexico, via Midden-Amerika, tot in Argentinië en Brazilië, met de zwaartepunten in laaglandmoerassen aan weerszijden van de Andes. In de Verenigde Staten koloniseerde de soort vanuit Mexico pas in de jaren tachtig het stroomgebied van de Rio Grande in het uiterste zuiden van Texas, waar het eerste broedgeval in 1994 werd vastgesteld; de populatie blijft beperkt tot enkele grensdistricten. Los daarvan is de soort, als gedomesticeerd huisdier, eeuwenlang over vrijwel de hele wereld verspreid, met verwilderde populaties in steden en op boerenerven van Florida tot Californië.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Zoek de wilde vorm langs de Rio Grande tussen de Falcon-stuwdam en Roma, in Starr County, waar hoge galerijbossen langs de rivier staan; kijk vroeg in de ochtend of laat op de middag, wanneer de vogels van hun slaapplaats naar het water gaan. Schuwheid is zelf een kenmerk: een vogel die zich laat naderen tot op enkele meters is vrijwel zeker verwilderd, niet wild.
Staat van instandhouding
De wilde populatie in Texas is klein — enkele tientallen tot mogelijk een paar honderd vogels — en afhankelijk van de rivierbegeleidende bossen langs de Rio Grande, die onder druk staan van waterwinning en grensinfrastructuur. Elders in de Verenigde Staten geldt de soort niet als beschermd: verwilderde muskuseenden vallen in staten als Florida onder een federaal opruimingsbevel wegens ziekteoverdracht en kruising met inheemse watervogels, en mogen door grondeigenaren worden verwijderd. Wereldwijd is de soort, dankzij het grote areaal in Latijns-Amerika, niet bedreigd (LC).
Wetenschappelijke naam
Cairina moschata | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Anas moschata, bij de eenden; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cairina werd in 1822 ingevoerd door Fleming, naar de veronderstelling van de zestiende-eeuwse natuuronderzoeker Aldrovandi dat de vogel uit Caïro kwam — een vergissing, want de soort is geheel Amerikaans. moschata is Latijn voor 'muskusachtig', naar de muskusgeur die vooral mannetjes afscheiden. Linnaeus noemde als herkomst abusievelijk 'India'; de typelocatie werd in 1902 door Berlepsch en Hartert gecorrigeerd naar Brazilië.