Alle soorten › Pinguïns › Pinguïns › Galápagospinguïn
Galápagospinguïn | Spheniscus mendiculus
Galapagos Penguin | Pingüino de Galápagos | Pinguim-de-galápagos
De galápagospinguïn is de noordelijkste pinguïn ter wereld en de enige die van nature ook ten noorden van de evenaar voorkomt, aan de noordpunt van Isabela. Hij leeft langs de koele westkust van de archipel, waar opwellend koud water voor voedsel zorgt. Met slechts enkele duizenden vogels is het ook een van de zeldzaamste pinguïns.
Geluid
Een schor, ezelachtig balken, vooral bij het nest en tussen partners, zachter dan bij de humboldtpinguïn. Op zee meestal stil.
Opname: Jesse Fagan — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
48–53 cm, een kleine, slanke pinguïn. De bovendelen zijn zwartgrijs, de onderdelen wit, met een smalle zwarte band over de borst die langs de flanken doorloopt, en daarboven nog een zwarte band over de bovenborst. De kop is zwart, met een smalle witte lijn die van boven het oog achter de oorstreek omlaag loopt naar de keel. De snavel is slank en zwart, met wat lichte, roze tot gelige kale huid aan de basis van de ondersnavel en rond het oog. Jonge vogels zijn grijzig van kop, zonder duidelijke witte lijn en zonder borstbanden.
Verwarringssoorten
Geen andere pinguïn komt op de Galápagos voor. De humboldtpinguïn Spheniscus humboldti langs de kust van Peru is veel groter, met een bredere witte kopband en één brede borstband. Zwemmend kan de galapagosaalscholver Nannopterum harrisi op afstand voor verwarring zorgen, maar die is veel groter, egaal donker en heeft een lange hals en een lange, haakvormige snavel.
Leefgebied
Rotsige lavakusten met koel, voedselrijk water. Nestelt in holten, spleten en kleine grotten in de lava dicht bij de waterlijn, waar de eieren en jongen beschut zijn tegen de zon. Foerageert overdag dicht onder de kust op scholen kleine vis, zoals sardines en ansjovis, vaak in kleine groepen. Rust op rotsen langs het water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Alleen op de Galápagos. Het overgrote deel leeft langs de westkust van Isabela en de kust van Fernandina; kleine aantallen elders, onder meer bij Bartolomé, Santiago en Floreana. Niet op het vasteland van Ecuador, Colombia, Peru of Bolivia.
- Jaarrond
Hoe en wanneer kijken
Bij de Pinnacle Rock van Bartolomé zitten vaak enkele vogels op de rotsen, goed te zien vanaf een rubberboot of bij het snorkelen. Langs de westkust van Isabela, onder meer in de baaien bij Punta Moreno en Elizabeth Bay, zijn ze talrijker.
Staat van instandhouding
Bedreigd. De populatie is klein en schommelt sterk: tijdens sterke El Niño-jaren, als het koude opwellende water wegvalt, verhongeren veel vogels. Daarnaast vormen ingevoerde katten en honden, visnetten, verstoring en ziekten een bedreiging. De broedplaatsen liggen binnen het Nationaal Park Galápagos.
Wetenschappelijke naam
Spheniscus mendiculus | Sundevall, 1871
Sundevall beschreef de soort in 1871 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Spheniscus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam komt van Grieks sphēniskos, 'kleine wig', verkleinwoord van sphēn, 'wig', naar de vorm van de vleugels. De soortnaam is Latijn mendiculus, 'bedelaartje', verkleinwoord van mendicus, 'bedelaar'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Galápagoseilanden, Ecuador.