Alle soorten › Steltloperachtigen › Meeuwen, sterns en schaarbekken › Lavameeuw

Lavameeuw | Leucophaeus fuliginosus

Lava Gull | Gaviota de lava | Gaivota-de-lava

De lavameeuw is een endeem van de Galápagos en met een stand van enkele honderden paren een van de zeldzaamste meeuwen ter wereld. Hij broedt verspreid in losse paren en niet in kolonies. Het donkere roetgrijze kleed sluit aan bij de zwarte lavakusten van de eilanden.

Lavameeuw (Leucophaeus fuliginosus)
Foto: DickDaniels (http://theworldbirds.org/) — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, lachende roep die lijkt op die van de lachmeeuw, en korte, rauwe kie-ow-roepen.

Luister: RoepXC1139806

Opname: Leander Khil — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

51–55 cm, een donkere meeuw met een zwarte snavel met een rode binnenkant van de bek en zwarte poten. Volwassen vogels zijn roetgrijs, met een zwartachtige kop en hals, witte boven- en onderoogleden die als witte halve ringen rond het oog zichtbaar zijn, een iets lichtere grijze buik en een lichtere grijze stuit en staart; de vleugels zijn donkergrijs met zwartachtige punten. Jonge vogels zijn egaal donkerbruin met lichte randjes op de bovendelen en worden in ongeveer drie jaar volwassen. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De lachmeeuw Leucophaeus atricilla, schaars op de Galápagos, is kleiner, met een witte buik en staart en in broedkleed een rode snavel; jonge lachmeeuwen hebben lichtere onderdelen en een witte stuit. De zwaluwstaartmeeuw Creagrus furcatus heeft een witte onderkant, een gevorkte staart, een driekleurige vleugel en een rode oogring. De Franklins meeuw Leucophaeus pipixcan, een schaarse wintergast op de eilanden, is kleiner en heeft witte onderdelen.

Leefgebied

Lavakusten, rotskusten, zandstranden, lagunes en mangroven, en vooral havens en vismarkten in de dorpen. Eet vis, krabben, eieren en jongen van andere zeevogels, aas en visafval, en steelt voedsel van andere vogels. Broedt solitair, meestal dicht bij water op een strandje, een lavarots of een eilandje in een lagune; het nest is een ondiepe kuil, meestal met twee eieren.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Alleen op de Galápagos (Ecuador), verspreid over de eilanden met geschikte kusten, onder meer Santa Cruz, San Cristóbal, Isabela, Santiago en Genovesa, en ook op andere eilanden zoals Fernandina, Floreana en Española. Op het vasteland van Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia komt hij niet voor.

GalápagosDarwinFernandinaWolfIsabelaSantiagoPintaMarchenaFloreanaSanta CruzGenovesaEspañolaSan Cristóbal
  • Jaarrond
Kaartje van de archipel zelf: op de hoofdkaart zou deze vogel een stipje aan de rand zijn, en juist bij eilandsoorten gaat het om de vraag op wélke eilanden hij zit. De eilanden waar hij ontbreekt staan er grijs bij. Verspreiding per eiland volgens de standaardwerken; eilandcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de havens van Puerto Ayora (Santa Cruz) en Puerto Baquerizo Moreno (San Cristóbal), vooral bij de vismarkt en de aanlegsteigers, waar hij tussen pelikanen en zeeleeuwen naar visafval zoekt. Langs lagunes en stranden zitten meestal losse vogels of paren.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. De stand telt slechts enkele honderden paren en lijkt stabiel, maar is door de kleine omvang gevoelig. Mogelijke bedreigingen zijn ingevoerde roofdieren zoals ratten en katten, verstoring, voedseltekort in El Niño-jaren en vervuiling in havens.

Wetenschappelijke naam

Leucophaeus fuliginosus | (Gould, 1841)

Gould beschreef de soort in 1841 als Larus fuliginosus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Leucophaeus werd in 1855 ingevoerd door Bruch. De geslachtsnaam komt van Grieks leukos, 'wit', en phaios, 'donker'. De soortnaam komt van Latijn fuliginosus, 'roetkleurig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Isla Santiago, Galápagos.