Alle soorten › Kraanvogelachtigen › Rallen › Punakoet
Punakoet | Fulica ardesiaca
Andean Coot | Focha andina | Carqueja-andina
De punakoet is de meest verbreide koet van de Andes, van het zuiden van Colombia tot in Bolivia, en komt in Peru ook op kustlagunes voor. De kleur van snavel en voorhoofdsschild verschilt sterk: in het noorden zijn ze meestal wit, verder zuidelijk vaak geel met een kastanjebruin schild. Daardoor en door overgangen naar de Amerikaanse meerkoet is de taxonomie lang onderwerp van discussie geweest.
Geluid
Een gevarieerd repertoire van kakelende, knorrende en piepende geluiden, waaronder een hoog kiek en een laag kruk.
Opname: Patricio Mena Valenzuela — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
40–46 cm, gedrongen en zwaar. Leigrijs, met een zwartere kop en hals. Snavel en schild zijn bij vogels in Ecuador en het noorden van Peru meestal wit; zuidelijker overheersen vogels met een gele snavel en een donker kastanjebruin tot roodbruin schild, maar beide vormen komen door elkaar voor. De poten zijn groengrijs met gelobde tenen. De seksen zijn gelijk. Jongen zijn grijzer, met een lichte keel en voorhals en een doffe snavel.
Verwarringssoorten
De Amerikaanse meerkoet Fulica americana heeft een witte snavel met een donkere ring bij de punt en leeft in Colombia en het noorden van Ecuador. De witvleugelkoet Fulica leucoptera is kleiner, met een helder geel, bovenaan rond schild en in vlucht een witte vleugelachterrand. De reuzenkoet Fulica gigantea is veel groter, met rode poten. De hoornkoet Fulica cornuta heeft een zwarte uitgroei op het voorhoofd. De roodschildkoet Fulica rufifrons heeft een rood schild en een opgerichte staart met veel wit aan de onderstaart.
Leefgebied
Meren, lagunes, vijvers en trage rivieren met open water en ondergedoken waterplanten in de Andes, meestal tussen 2500 en 4500 m; in Peru ook op lagunes en moerassen langs de kust tot op zeeniveau. Eet vooral ondergedoken waterplanten en algen, die hij duikend of zwemmend verzamelt, en graast ook op oevers en in bofedales. Het nest is een drijvend platform tussen riet of totora.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia alleen in het uiterste zuiden, in Nariño. In Ecuador op meren in de Andes. In Peru in de hele Andes en op kustlagunes. In Bolivia op de altiplano, onder meer op het Titicacameer en het Poopómeer. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noorden van Chili en het noordwesten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op vrijwel elk meer met waterplanten in de hoge Andes, zoals het Junínmeer en het Titicacameer, en op lagunes in nationaal park Cotopaxi; in Lima in de Pantanos de Villa. Op grote meren vaak in groepen van honderden vogels.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft plaatselijk te lijden van drooglegging, vervuiling en waterwinning, maar de stand is groot.
Wetenschappelijke naam
Fulica ardesiaca | Tschudi, 1843
Tschudi beschreef de soort in 1843 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Fulica werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. De geslachtsnaam is het Latijnse woord fulica voor de meerkoet; Conrad Gessner gebruikte de naam in 1555. De soortnaam komt van Latijn ardesiacus, 'leikleurig', naar het leigrijze verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Junínmeer, Peru.